БҚО банктер өз клиенттеріне комиссияның күшін жою туралы тарату жіберуде (БЕЙНЕ)

Банктер өз клиенттеріне банктік комиссияны жоя отырып, қарыз алушы шарттың талаптарын өзгертуді ұсынады. Бірақ енді адамдар банктен заңсыз есептелген комиссияларды қайтаруды талап етуге құқылы емес.

Оралда және облыс бойынша халықтың 90% – ы банк несиелеріне ие. Банктер өз клиенттерінен заңсыз комиссиялар алғаны ешкімге құпия емес. Соңғы бірнеше жылда мыңдаған қарыз алушы банкілерге артық төленген ақшаны сот арқылы қайтаруға қол жеткізді.

Заңгерлермен кездесуде Ұлттық банк өкілі, банк клиенттерімен және «ОА» журналистерімен бірге жиналғандар комиссиялармен жағдайды талқылады.

– Банк комиссиясы туралы айтпас бұрын, бұл не екенін түсіну керек. Біріншіден, комиссия бір тарап – клиент – банкке қандай да бір нақты қызметтерді ұсынғаны үшін сыйақы төлеуді білдіреді. Кез келген комиссия банк тарапынан жасалған іс-әрекеттермен ақталуға тиіс. Егер адам шарт талаптары шеңберінде өз несиесін төлейтін болса, онда банк де белгілі бір қызметтер көрсетуі тиіс. Екіншіден, банкке комиссиялардың ай сайынғы төлемдерінің сомасы банктік қарыз шартының мөлшерлерінен, мерзімдерінен және міндетті талаптарынан шығады. Комиссия сомасы алынған кредиттің сомасына байланысты әр түрлі екені ешкімге құпия емес. Егер комиссиялар әртүрлі болса, онда банк ұсынатын бірқатар қызметтер де әртүрлі болуы тиіс. Алайда, бүгінгі таңда банктер ақша алатын қызметтердің нақты тізбесін ұсына алмайды. Сондықтан соттар үш жыл бойы банктерге талап-арыздарды қанағаттандырды, онда комиссияларды төлеуді көздейтін шарттардың тармақтары заңсыз деп танылды. Комиссияларды төлеудегі ұсталған соманы банк өндіріп алады және клиентке қайтарады, — деді заң консультанттар палатасының мүшесі Талғат Жүндуғұлов.

Талғат Жүндуғұловтың айтуынша, банк клиенттеріне төлем жасау үшін сот шешімі негіз болды. Екінші деңгейдегі бірде-бір банк сот актісіз өз клиенттеріне ақша қайтармаған. Қазір сот қарыз алушыға бас тартқан талап-арыздар бар, бірақ негізінен үш жыл бойы осылай болатын. Бірде-бір нормативтік құжат болған жоқ және түсініксіз, осының негізінде жылдарымен қалыптасқан практиканың негізінде өзгерістер болады.

Қазіргі уақытта екінші деңгейлі банктер өз клиенттеріне телефондарға смс жіберуде. Осы таратулардағы: «Қазақстан республикасы азаматтық кодексінің 34-бабы 3тармағына сәйкес, банк клиентпен бір жақты тәртіппен қарыз шартының талаптарын өзгертеді «делінген.

– Банк бұған құқылы, бірақ шарт қарыз алушы үшін жағдайды жақсарту жағына қарай өзгерсе ғана. Бұл жағдайда банк комиссияларын толық немесе ішінара жою болуы мүмкін. Заңда: «банктік заемға қызмет көрсетуге байланысты қызметтерді көрсеткені үшін комиссияларды немесе басқа да төлемдерді жақсарту жағына өзгерту немесе толық жою»деп аталады. Барлығы жақсы сияқты, бірақ ескерту бар: клиент шартты өзгерткенге дейінгі ақшаны өндіріп ала алмайды. Іс жүзінде, бұл болжам мүмкін азаматтық кодекстің 403 бап 4 тармағына сәйкес:» тараптар заңнамалық актіде немесе тараптардың келісімінде көзделген жағдайларды қоспағанда, шарт өзгерген сәтке дейін міндеттемелер бойынша олардың орындағанын қайтаруды талап етуге құқылы емес», — дейді заңгерлер палатасының төрағасы Ринат Телеупов.

Ринат Телеуповтың айтуынша, әлеуметтік желілерде қазір белсенді тарату жүріп жатыр-екінші деңгейлі банктердің шешіміне қосымша. Бұл өз заңгерлері үшін кезең-кезеңмен нұсқаулық. Заңгерлер тарату жасап, адамдарға банктік қарыз шартының талаптары жақсарады деп айтуға тиіс. Тарату жіберілгеннен кейін клиентке 14 күн беріледі, ол өтінішті ойластыру және жазу үшін, онымен келісемін немесе келіспеу үшін. Егер келіссе, онда заңгер шарт өзгергенге дейін комиссия талап еткен жағдайда, қарыз алушы банктің талаптарымен келіскенін және комиссияны қайтару туралы сұрай алмайтынын айтады. Егер қарыз алушы жақсартылған шарттарға келіспесе, онда банк қызметкерлері ҚР АК 403-бабының 4-тармағына сілтеме жасайтын болады.

Бірлескен кездесу нәтижесінде заңгерлер палатасының мүшелері жағдайдың өзгеруін қарау және банк пен банк клиенті серіктестік жағдайында өзара іс-қимыл жасайтын адал шешімдер қабылдау үшін уәкілетті органдарға хат жіберуді шешті.

Мария Драчева

Бейне: Нұрлыбек Емранов

x
2020-09-20
Утром8.38 ℃
Днем14.19 ℃
Вечером10.43 ℃
Ночью8.04 ℃
Влажность50 %
ДавлениеhPa 1005
Скорость ветра8 м/с
2020-09-21
Утром5.66 ℃
Днем12.41 ℃
Вечером11.81 ℃
Ночью10.11 ℃
Влажность52 %
ДавлениеhPa 1017
Скорость ветра6.98 м/с