Сізді полиция ұстады! Блогер мен генералдың қақтығысы мысалында не істеу керектігін айтамыз.

Оралда полиция генералы блогерді ұстап, жауапқа тартуды бұйырды. Құқық қорғаушы Павел Кочетков іспен танысып, заң бойынша барлығы қалай болуы керектігін және генералдың қалай қателескенін айтты. Құқық қорғаушының кеңестерін әркімге білу пайдалы.

Сот залындағы Айболат Бөкенов

Адам құқықтары және заңдылықты сақтау бюросы халықаралық комитетінің Орал филиалының басшысы Павел Кочетков генерал Әбіләзимовтың іс-әрекетінде мемлекеттік қызметкердің этикасын бұзумен, блогерді әкімшілік жауапкершілікке тарту заңның өрескел бұзылуымен қатар жүрді деп санайды.

— Істің нақты жағына қарап бастайық. Сонымен, Айболат Бөкеновты ұстап, полиция учаскесіне жеткізеді және онда әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама рәсімдейді. Енді осы хаттамалардың әрқайсысы туралы толығырақ.

Полицейлердің азаматтан қандай да бір затты алуы хаттама арқылы екі куәгердің (куәлардың) қатысуымен жүргізілуі тиіс. Хаттаманы осы затты алып жатқан полиция қызметкері жасайды. Хаттамада: полиция қызметкерінің аты-жөні, лауазымы, атағы, затын алып жатқан азаматтың аты-жөні, заттың толық сипаттамасы, алу үшін негіздеме, оқиғаның күні, уақыты және орны белгіленеді.

Ұстау хаттамасы да солай – толтырылады-ұсталған кім, кім ұстады, қашан және қайда ұсталғаны көрсетілуі тиіс. Хаттама жасау уақыты-өте маңызды тармақ. Осы уақыттан бастап азаматты полицияда ұстау үш сағаты есептеледі. Артық емес. Полиция қызметкері бұл ретте азаматқа ұстау себебін, оның құқықтары мен міндеттерін түсіндіруге, оның қорғаушыға мұқтаждығын нақтылауға және іс жүргізу тілін азаматпен келісуге міндетті. Осы тармақтардың барлығы көрсетіледі және осы тармақтардың әрқайсысында азамат өз қолын қояды (егер олар сақталса), не ол өзінің қарсылығын сол жерде, хаттамада, егер бұл тармақтар сақталмаған болса, жазады және қол қояды. Мысалы, полиция қызметкері хаттама толтырып, азаматқа оның құқықтары мен міндеттерін түсіндірмеген. Бұл жағдайда хаттамада «Менің құқықтарым мен міндеттерім маған түсіндірілді және түсінікті» тармағын тауып, онда: «Құқықтар мен міндеттер түсіндірілмеді және түсінікті емес» деп жазып, осы жазбаның жанына қол қою қажет.

Жеткізу хаттамасына көшеміз. Бұл құжат полиция учаскесінде жасалады. Оны азаматты учаскеге жеткізген қызметкер жазады. Құжатта кім, кімді, қайда жеткізілгені көрсетіледі. Жеткізу уақыты мен күні міндетті түрде көрсетіледі. Құжатқа ұсталған адамды жеткізген және қабылдап алған адам қол қояды.

Енді әкімшілік құқық бұзушылық хаттамасына көшеміз. Онда осы хаттаманы толтырған полиция қызметкерінің деректері де көрсетіледі. Хаттаманың нақты уақыты мен жасалған күні көрсетіледі. Әкімшілік жауапкершілікке тартылған азаматтың деректері – аты-жөні, туған күні, жеке куәлігінің нөмірі, ЖСН, мекен-жайы, телефоны, білімі, жұмыс орны, отбасы жағдайы көрсетіледі. Одан әрі полиция қызметкері әкімшілік құқық бұзушылықтың мәнін – қашан, қайда, кім және не жасағанын сипаттайды. Бұл хаттамада да «іс жүргізу тілі», «қорғаушыға мұқтаж/ мұқтаж емес», «аудармашыға мұқтаж/ мұқтаж емес», «құқық бұзушының түсініктемесі» және ең бастысы «менің құқықтарым мен міндеттерім маған түсіндірілді, түсінікті»деген бағандар бар. Егер бұл іс жүргізу әрекеттерін полиция қызметкері бұзса, азамат осы жолдардың әрқайсысына қолын қойып, өз ескертулерін жазу қажет. «Құқық бұзушынының түсіндіруі» деген бағанда азамат орын алған оқиғаның өз нұсқасын өз қолымен жазады.

Есте сақтауға қажетті маңызды сәттер

1-ешқашан хаттамаға қол қоюдан бас тартпаңыз. Көптеген адамдар бұл оларға көмектеседі деп қате ойлайды. Егер азамат хаттамаға қол қоюдан бас тартса, онда полицейлер ұсталған адамның қол қоюдан бас тартқаны туралы акт жасайды және бұл құжат іс жүзінде азаматтың кінәсін дәлелдейді.

2 –хаттамада көпшілігі қорғаушының қажет еместігіне қол қояды, осы уақыт ішінде оларды ұстау ұлғаяды немесе қорғаушының қызметтерін төлеу үшін ақша жетіпейді деп ойлайды. Ешбір жағдайда да қорғаушы қызметінен бас тартуға болмайды. Тіпті егер сізде заңгердің қызметін төлеу үшін ақша болмаса да, полицейлер Сізге мемлекет есебінен қызмет көрсететін қорғаушыны өздері ұсынуы тиіс екенін есте сақтаңыз. Бұл сізді ұстау уақытын арттыра алмайды. Сіздің ұсталған сәттен бастап полицейлер үш сағат ішінде, хаттама жасауға, қорғаушы немесе аудармашы табуға міндетті. Мемлекет есебінен сізге берілген қорғаушы тегін емес. Оның қызметтерін мемлекет сіздің салықтарыңыз есебінен төлейді деп түсіну өте маңызды. Оның кәсіби заңгер ретіндегі міндеті полиция қызметкерлерінің сіздің барлық іс жүргізу және конституциялық құқықтарыңызды сақтау және оларды хаттамаларда тіркеу.

3-полиция қызметкері сізге хаттаманың көшірмесін сіздің барлық ескертулеріңізбен беруге міндетті. Ешқандай жағдайда да полиция қызметкерінің осы мәселе бойынша тағы бір хаттама жасау ұсынысына келіспеңіз. Хаттаманың көшірмесі сізге тапсырылғаны туралы қол қоюыңыз керек.

4-Егер хаттама жасау кезінде полиция қызметкері Сізге іс жүргізу тілін таңдатпаса, қорғаушының қызметін пайдалануға мүмкіндік бермесе, құқықтары мен міндеттерін түсіндірмесе, хаттаманы жасау уақыты мен оның жасалған орнын қасақана баяндаса және сіз бұл туралы хаттамаға жазба жасасаңыз, мұндай хаттама сіздің кінәңіздің дәлелі бола алмайды. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексте 765-баптың 3-бөлімі бар, онда заңсыз алынған кінәнің дәлелдемелері (ал хаттама кінәнің басты дәлелдемесі) айыптау негізіне жата алмайды және іс материалдарынан алып тастауға жатады деп тікелей айтылған.

Не істеуге болмайды?

Ешқандай жағдайда сіз полиция қызметкерін қорлап, былапыт сөздер қолданбауыңыз керек. Бұл жағдайда Сізді билік өкілін қорлағаны үшін жауапқа тартуға болады.

Егер қызметкер сізді орыннан кетуге немесе онымен бірге жүруге немесе сіздің қолыңыздағы қандай да бір затты беруге шақырса, бұл ретте «заң атымен» деген сөздерді пайдаланса, сіз бағынуға және ешқандай жағдайда қарсылық көрсетпеуге міндеттісіз. Олай болмаған жағдайда, сізді құқық қорғау органы өкілінің заңды талаптарына бағынбауы бойынша жауапкершілікке тартуы мүмкін. Мұнда негізгі сөз — «заңды талаптар».

Сіздің құқығыңыз

Егер сіз қоғамдық жерде болсаңыз, полиция қызметкерлерінің барлық іс-әрекеттерінің бейнежазбасын жүргізуге құқығыңыз бар. Сіз жеткізген режимдік объектілерде сіз мұны жасай алмайсыз, өйткені сізден ұялы телефонды кезекші бөлімге тапсыруды сұрайды.

Егер сізді ұстап, полиция учаскесіне жеткізген болса, телефон қоңырауына құқыңыз бар.

Сіз Әқбтк-немесе Қылмыстық іс жүргізу кодексінің, қандай тәртібімен сізді жауапкершілікке тартатыны туралы баспа нұсқасын талап етуге құқылысыз.

Сіздің талап етуіңіз бойынша қорғаушыны бергенге дейін жауап беруден бас тартуға құқығыңыз бар.

Неге полиция заңды бұзады?

Сонымен қатар, полиция қызметкерлері ұсталған азаматтардың іс жүргізу құқықтарын бұзатынын айтып өткім келеді. Барлық үш хаттама – ұстау, жеткізу және құқық бұзушылық өте сирек жасалады . Әсіресе алғашқы екеуі. Мен полиция қызметкерлері іс жүргізу талаптары туралы шын мәнінде хабардар болып, әдейі орындамай отырғанына сенімдімін. Неліктен? өйткені жазасыздық бар. Себебі, прокуратура органдары мен судьялар бұған көз жұма қарайды. Менің іс-тәжірибемде азамат сотта судьяның назарын хаттама бұзылып жасалғанына, ал ұстау және жеткізу хаттамалары іс жүзінде мүлдем жоқ екеніне аударған жағдайлар көп болды. Және бір де бір судья мұндай фактілер бойынша полиция басшылығына қатысты жеке ұйғарым шығарған жоқ.Әкімшілік соттарға қатысатын бірде-бір прокуратура қызметкері мұндай жағдайларға қатысты прокурорлық әрекетке көшкен жоқ. Ал олар әкімшілік процестерге айыптаудың жағы ретінде де, атап айтқанда заңның сақталуын қадағалайтын мемлекеттік құқық қорғаушылар ретінде де келеді. Және заңды бұзғандар – жауапкершілікке тартылған азамат немесе полиция қызметкері, прокурорлар осындай бұзушылықтарға бірден ден қойып, заңдылықтың бұзылуын жою және заңды бұзғандарды жауапкершілікке тарту үшін прокурорлық шараларын қолдануы тиіс. Бірақ мен оны ешқашан көрмедім. Бұл прокуратура қызметкерлерінің сотта өз рөлін мүлдем бұрмалауы немесе мұндай нұсқау басшылықтан келген саналы тәжірибе екені туралы айтады.

Мен неге осылай болып жатқанын ғана болжай аламын. Егер сот немесе прокуратура мұндай істерді бұра бастаса, алынған дәлелдемелерді заңсыз деп таныса және осылайша полиция негізсіз ұстаған азаматтарды жауапкершіліктен босатса, онда азаматтар сұрақ қоя бастайды – ал маған жоғалған уақыт үшін шығынды немесе мен полиция учаскесінде немесе сотта өзін қорғауға жұмсаған ақшаны кім өтейді? Адамдар заңдарды оқып, өз құқықтары туралы көбірек біле бастайды. Ал заңда әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке заңсыз тартылған жағдайда оңалту рәсімі туралы айтылған. Бұл рәсім азаматқа мемлекеттен өтемақы алуға құқық береді. Ал мемлекет мұндай заң бұзушылықты жіберген адамнан ақша өндіруге міндеттейді.

Помогите нам рассказывать правду

Наши журналисты не боятся добывать правду, чтобы показывать ее вам.
В стране, где власти постоянно хотят что-то запретить, в том числе - запретить говорить правду, должны быть издания, которые продолжают заниматься настоящей журналистикой.

Мы хотим зависеть только от вас — тех, кто хочет знать правду, тех, кто не боится быть свободным. Помогите нам рассказать вам правду.

Пожалуйста, поддержите нас своим вкладом в независимую журналистику!

Это просто сделать – перейдите вот сюда

Можно поддержать нас и через KASPI GOLD, отправив свою сумму на номер 8 777 761 02 61

x
2020-12-04
Утром-16.47 ℃
Днем-12.57 ℃
Вечером-14.89 ℃
Ночью-18.25 ℃
Влажность91 %
ДавлениеhPa 1044
Скорость ветра2.69 м/с
2020-12-05
Утром-15.15 ℃
Днем-10.38 ℃
Вечером-13.9 ℃
Ночью-14.31 ℃
Влажность95 %
ДавлениеhPa 1044
Скорость ветра4.55 м/с