Кесіп тығылып қалды – Орал неге жақында жасанды дала болады?

Оралда «Орал трансформатор зауыты» кәсіпорны өз ғимаратының жанында ондаған ағаш кескен. Кәсіпорын осылайша өз аумағын абаттандыруды шешті. Қашан кесілген ағаштардың орнына жаңасы отырғызылатын сұрайық десек кәсіпорын директоры байланысқа шықпайды, ал басқалары түсінікті жауап бермейді.

Ал жауабы үнсіздік

Ақпан айының соңында қала тұрғындары «Омега» зауытының алдында бүкіл саябақты құрайтын барлық ағаштардың кесілуі туралы редакцияға хабарлама жібере бастады. Сол жерде болған кезде зауыт алдында бірде-бір ағаш қалмағанын байқадық. Енді мұнда тек жалаңаш асфальт. Біз үлкен ағаштардың шамамен 40 түбірін санадық. Ағаштарды кім кескенін және кім рұқсат бергенін білуге бізге бірнеше күн керек болды. Қала әкімдігі ұзақ уақыт жауап бермеді,бізге бірнеше рет қосымша сұрау жіберуге тура келді. Қала әкімдігінің абаттандыру бөлімінде «Орал трансформатор зауыты» басшылығының нұсқауы бойынша ағаштардың кесілгенін хабарлады. Тек екі күннен соң абаттандыру бөлімі зауыт басшылығының сұрауы бойынша ағаштарды кесуге келісім бергені туралы жауап берді.

Трансформаторлық зауыттың директоры Ақжол Сауранбаев, facebook бетінен фото

Біз Орал трансформатор зауытының директоры Ақжол Сауранбаевпен кездесуге бірнеше талпыныс жасадық. Тек қана «Неге?» деген қарапайым сұраққа жауап алу үшін. Бірақ директордың қабылдау бөлмесінде директоры бос емес, содан кейін ол аяқ астынан іссапарға кетіп қалды деген жауап естейміз. Бізде директор бұл қарапайым сұраққа жауап беруге құлқылы емес деген әсер қалыптасты. Кәсіпорын заңгері Арман Нұрғалиев өзінің ағаштардың кесуіне рұқсат беру туралы хат жазғанымен, бірақ оған қатысы жоқ екенін және ағаштардың қанша санын өз өтінімінде кесуге рұқсат сұрағанын еске түсіре алмайтынын айтып өтті. Сол сияқты, олар қанша және қайда жаңа ағаштар отырғызатынын білмейтінін айтты. Естеріңізге сала кетейік, заң нормалары бойынша қала шегіндегі кез келген ағаш кесу кәсіпорынды әрбір кесілген ағаштың орнына үш жаңа ағаш отырғызуды міндеттейді.

— Мен ағаштарды кесуге рұқсат сұрап хат жаздым,бірақ қанша мөлшерде және қашан отырғызатынын білмеймін. Менің бұған қатысым шамалы , — деді Арман Нұрғалиев.

Арман Нұрғалиев «Орал трансформатор зауыты»директорының орынбасары Дәурен Тұрлыбековке өтініш жасауды ұсынды. Дәурен Тұрлыбеков журналистермен кездесуден бас тартты. Нәтижесінде, қанша ағаш кесілген және қайда отырғызылатын білу мүмкін болмады.

Жоспар бойынша кесу

Біз қызмет борышы бойынша осындай фактілерге жауап беруге міндетті адамдардан түсініктеме алуды шештік. Облыс прокуратурасында бізге қадағалау органы – табиғат қорғау прокуратурасы бірнеше жыл бұрын жойылғандығын хабарлады. Демек, прокуратура бұл оқиғаға араласуға құқылы емес.

Кескенге дейінгі және одан кейінгі суреттер

Біз ағаштарды кесуге рұқсат берген органға түсініктеме үшін жүгіндік. Қала әкімдігінің ТКШ көркейту бөлімінің басшысы Роман Жұмиев, зауытқа ескі ағаштардың орнына жаңалары отырғызылатыны анықталғаннан кейін ғана ағаш отырғызуға рұқсат бергенін айтты.

– Ағаштарды кесуге рұқсат алу үшін бізге «Орал трансформатор зауытынан»жүгінді. Олар аумақты абаттандыру жоспарын ұсынды, — деді Роман Жұмиев.

Оның айтуынша, Ұлттық экономика министрлігі әзірлеген және Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 235 бұйрығымен бекітілген «Ағаштар мен бұталарды кесу ережесі», «Уәкілетті органның рұқсатымен ағаштарды кесу кезінде қалпына келтірілген ағаштарды өтемдік отырғызу бес есе мөлшерде жүргізіледі» деген 29-тармақ негізінде. Бұл дегеніміз, бір кесілген ағаштың орнына кәсіпкер бес ағаш көшетін отырғызуы керек.

Орал трансформатор зауыты 40 ағашты кесіп, 200 көшет отырғызуы тиіс. Бірақ сол кезде зауыт басшылығы бұрын 40 терек өскен жерде мұндай ағаш санын қалай сыйдырмақ деген мәселе заңды болып отыр?

– Зауыт ғимаратының жанында орнына қылқан жапырақты ағаштар отырғызылады. – деп тек, Роман Жумиев ғана түсіндіре алды.

Роман Жұмиев облыс бойынша ағаштарды қайта отырғызу, сондай-ақ жасарту бұрын «Орал қаласындағы жасыл желектерді күтіп ұстау және қорғау Ережелеріне» сәйкес регламенттелгенін айтты. Олар Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 2017 жылғы 26 маусымдағы № 11-5 шешімімен бекітілді. – Қазір БҚО энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы жаңа ережелерді әзірлеу және бекіту бойынша жұмыстар жүргізуде, — деп хабарлады Роман Жұмиев.

Сонымен, ағаштарды кескен тарап, орнына жаңасын отырғызуы тиіс (өкінішке орай жаңа ағаш отырғызу жағдайы өте аз). Бұл сөздерде немесе сирек жағдайларда ешкім тексермейтін отырғызу туралы міндеттеме түрінде қағазда қалады. Ал, егер отырғызу болса, қылқан жапырақты ағаштар – қарағай, шырша отырғызуға тырысады.

«Сән» қылқан жапырақтылар

Экологиялық белсенді Арман Бектенов зауыттың жаңа ағаштар отырғызу міндеті бойынша өзінің көзқарасын жасырмайды. Оның айтуынша, мемлекеттік органдардың ешқайсысы жаңа көшеттердің санын тексермейді және олардың көбі өліп жатыр.

Оралда қылқан жапырақты ағаштарды отырғызу

– Бұрынғы зауыт ғимаратының жанындағы кесілген ағаштар – бұл менің ойымша, әрине, жабайылық. Пирамидаль теректері мен бірнеше қарағай, олар әлі де ұзақ уақыт бойы тұрар еді. Сонымен қатар, бірқатар ағаштар зауыт жаны мен жаяу жүргіншілер жүретін жерлерден кесілген. Жақын маңда ауруханалар орналасқан, адамдардың көп жүретін орны, ал бұл ағаштар жолдан шаң сіңіру және оттегін берудің жақсы сүзгісі еді. Және бұл үлкен сөздер емес, мектептен бәріміз жақсы білетін факт.

Арман Бектеновтың айтуынша, ағашты бірнеше минут бойы шабуға болады, ал өсіруге бірнеше жыл керек.

Қылқан жапырақты ағаш тұқымдарын отырғызуға «сәні» туралы не ойлайды, біз кәсіпкер, «Уланов» шаруа қожалығының атқарушы директоры Елена Уланованың пікіріне назар аудардық.

– Қылқан жапырақтарды отырғызу дәстүрі бес жыл бұрын басталған, мүмкін одан да көп. Қылқан жапырақты ағаштардың түрі назар аударады, олар әдемі, асыл көрінеді. Бірақ олар сондай-ақ күтімді және қамқорлық талап етеді және қылқан жапырақты ағаштардан әлдеқайда баяу өседі. Жапырақты ағаштар әлдеқайда жылдам өседі. Бұл мәселе бізде отырғызылған ағаштарға күтім жасамайды, — деді Елена Уланова.

Сондай-ақ, ол Орал қаласында кесілген ағаштардың орнына компесациялық жаңа ағаш отырғызу болып жатқанын айтты.

Оралда тағы бір кесілген ағаш. Д. Нұрпейісова к-сі бойынша. Кәсіпкер сауда дүкенін орнату үшін рұқсат алды.

Бұл бұлай көрінеді, кәсіпкер ағаш көшеттерін сатып алып келіп, ТКШ бөліміне тапсырды, ал олар қайда отырғызуды өздері шешеді. Әрине, сол кесілген жерге отырғызылған кездер бар. Бірақ бұл сирек жағдай, — деп есептейді біздің сұхбаттасушымыз.

Елена Уланованың айтуынша тағы бір мәселе бар.

– Біздің ТКШ бөлімінде қалада әр ағаштың есебі жүргізілетін ағаштар статистикасы жоқ. Сол кезде қала билігі қандай ағаш кесу керек екенін біледі. Бізде жасыл қор жоқ. Ал бұрын ол ыңғайлы болды-бақылау және жауапкершілік. Ережелерді құжатпен бекіту қажет. Және аумақтар бөлінген, мысалы, нақты қандай ағаштар қала аумағына жатады, ал жеке тұлғалардың жауапкершілігінде қандай ағаштар анық болар еді. Мұның бәрі құжатпен тіркелуі тиіс. Содан кейін кімнен, қандай ағаштар үшін жауап беруін сұрай аласыз, – деп есептейді Елена Уланова.

Жауап бәрібір жоқ

«Орал трансформатор зауытының» бұйрығы бойынша «Омега» алдында пирамидальды терек кесілді. Қала пейзажына тамаша үйлескен ағаштардың сәндік түрі. Сондықтан олардың орнына қандай ағаштар отырғызылатыны және осы жерде отырғызылатыны туралы ақпаратты жұртшылыққа беру өте маңызды. Бірақ бұл ақпаратты «Орал трансформатор» зауытының басшылығы бермейді және логика олардың үнсіздігі бізге түсінікті.

Айта кету керек, Қазақстан қалаларында ағаштарды кесу мәселесі бірінші жыл емес, тіпті Президент тарапынан арыз-шағымдарға себеп болды. Атап айтқанда, өткен жылдың қазан айында Қасым-Жомарт Тоқаев Алматыдағы кеңесте ағаш отырғызудың өтемдік арақатынасын өзгертуді тапсырды, — «мен Үкіметке өтемдік отырғызуды 80-ге дейін арттыруды тапсырамын. Біз көгалдандырумен тығыз айналысуымыз керек. Алма бақтарын кесу фактілері бар. Бұл жабайылық, бұған жол бермеу керек және жазалануы тиіс. Бұл мемлекеттік органдардың салғырттығынан орын алады», – деді ол кезде президент. Бірақ жергілікті әкімдіктер оны елемеді ме, президенттің мәлімдемесі шөл далада дауыс болып қалды. Ал мұндай қарқынмен ағаш кесу Оралда бұл сөз арасындағы әріптер болуы мүмкін.

ҚР Әкімшілік кодексінде 381-1-бабында орман қорына кірмейтін ағаштар мен бұталарды кесу үшін 100 АЕК (2020 жылы 1 АЕК – 2 651 теңге) дейінгі шығынмен айыппұл салынатыны көрсетілген:

Жеке тұлғаларға-10 АЕК (2020 жылы 26 510 теңге));

лауазымды тұлғаларға, шағын және коммерциялық емес кәсіпорындарға – 30 АЕК (79 530 теңге));

орта кәсіпорындарға-40 АЕК (106 040 теңге));

ірі кәсіпорындарға-100 АЕК (265 100 теңге).

Орман қорына кіретін ағаштар мен бұталарды кесу үшін 100 АЕК-ке дейін айыппұл салынады:

Жеке тұлғаларға-20 АЕК (53 020 теңге);

лауазымды тұлғаларға, шағын және коммерциялық емес кәсіпорындарға – 40 АЕК (106 040 теңге));

орта кәсіпорындарға-50 АЕК (132 550 теңге));

ірі кәсіпорындарға-200 АЕК (530 200 теңге).

Помогите нам рассказывать правду

Наши журналисты не боятся добывать правду, чтобы показывать ее вам.
В стране, где власти постоянно хотят что-то запретить, в том числе - запретить говорить правду, должны быть издания, которые продолжают заниматься настоящей журналистикой.

Мы хотим зависеть только от вас — тех, кто хочет знать правду, тех, кто не боится быть свободным. Помогите нам рассказать вам правду.

Пожалуйста, поддержите нас своим вкладом в независимую журналистику!

Это просто сделать – перейдите вот сюда

Можно поддержать нас и через KASPI GOLD, отправив свою сумму на номер 8 777 761 02 61

x
2021-09-20
Утром4.91 ℃
Днем15.46 ℃
Вечером14.69 ℃
Ночью13.14 ℃
Влажность24 %
ДавлениеhPa 1024
Скорость ветра5.18 м/с
2021-09-21
Утром11.73 ℃
Днем15.44 ℃
Вечером18.73 ℃
Ночью15.19 ℃
Влажность45 %
ДавлениеhPa 1019
Скорость ветра8.2 м/с