Азық-түліктің әлемдік бағасы ең жоғары деңгейге жетті
Бұл қазақстандық азық-түлік себетіне әсер ете ме?
Соңғы 11 айда әлемдегі азық-түлік бағасы өсіп, 2014 жылдың мамыр айынан бастап ең жоғары деңгейге жетті, деп хабарлайды inbusiness.kz БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымына (ФАО) сілтеме жасай отырып.
Сонымен, әлемдік нарықтағы баға қандай? Ең көп қымбаттаған қант болды – наурыздан бастап 3,9% және 2020 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 60%. Өсімдік майларының құны сәуір айында 1,8% — ға өсті.
Ет бағасы бір айда 1,7% — ға өсті. Өсім өткен жылдың наурыз айымен салыстырғанда 5,1% — ды құрады. Шығыс Азияның белсенді сұранысы және жеткізілімнің төмендеуі сиыр еті мен қой етінің бағасын көтерді. Бұл өз кезегінде шошқа етінің бағасының өсуіне әсер етті. Тек құс етінің бағасы тұрақты болды.
Сәуір айында сүт өнімдері 1,2% — ға қымбаттады. Сәуір айында бидайдың әлемдік бағасы тұрақтылықты көрсетті. Бірақ өткен жылдың сәуіріне қатысты өсім 17% құрады. Екінші жағынан, бидай бағасының тұрақтылығы бүкіл әлемде егіннің жақсы перспективасы болуы керек, дейді ФАО сарапшылары.
Қазақстандық нарыққа келетін болсақ, Ұлттық статистика бюросының деректері бойынша, азық – түлік өнімдерінен өндірушілердің бағасы өсімдік майына – 8,6%, құс етіне – 3,5%, малға – 3,1%, жармаға – 2,6%, қантқа – 2,4%, макарон өнімдеріне – 1,2%, бидай ұнына – 0,8%, күрішке – 0,5%, сүт өнімдеріне-0,3% — ға, көтерілсе, қара бидай ұнына-7,1%, шайға-0,2% — ға төмендеді.
Әлемдік үрдістер туралы тақырыпты жалғастырсақ. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ақпараты бойынша, Қазақстанда нақты жалақының өсу қарқыны соңғы бес жылда номиналды жалақының өсімінен орта есеппен 8,2% — ға артта қалып отыр, деп хабарлайды LS. Орташа және ең төменгі жалақы деңгейі әлемдегі ең төменгі деңгейге жатады.
«Еңбек нарығын дамытудың 2025 жылға дейінгі тұжырымдамасына» сәйкес бұл факт елдегі дамудың негізгі кедергілерінің бірі болып табылады.
Құжатта жалақының ең төменгі мөлшері қатаңтады және ол ауыр жұмыспен айналысатындарды қоспағанда, аймақтар мен жұмысшылар арасындағы айырмашылықты көрсетпейтіні айтылған. Еңбек министрлігі ЕТЖ бар кейбір елдерде өңірге немесе қызметкерлер санатына байланысты сараланған ең төменгі жалақы мөлшерін енгізуге жол берілетінін атап өтті.
Осы уақытта ҚР Ұлттық Банкі инфляцияның 4-6% нысаналы дәлізге дейін кіруін күтуде. ҚР ҰБ басшысы Ерболат Досаевтың мәліметінше, ағымдағы инфляцияны дәлізге дейін 7,0% — ға төмендетудің басты факторы азық-түлік инфляциясының баяулауы болады.
Үкімет пен Ұлттық Банк қабылдаған дағдарысқа қарсы шаралар пакеті 6,3 трлн теңгені (ЖІӨ-нің 9%) құрады.
Бұл ұлттық экономиканың қалпына келу қарқынына оң әсер етті, мұны 2020 жылдың басынан бастап алғаш рет өсу аймағына (50+) өткен іскерлік белсенділік индексінің өсуі дәлелдейді. Мәселен, егер 2021 жылғы наурызда индекс 50,6-ға жетсе, сәуірде 50,5-ті құрады.
Ал енді инфляция туралы. ҚР ҰБ төрағасының айтуынша, 2020 жылы инфляцияның 7,5% — ға дейін өсуі пандемиядан туындаған шикізат жеткізу тізбегінің бұзылуы салдарынан азық-түлік бағасының өсуіне және бүкіл әлемде азық-түлік бағасының өсуіне байланысты болды. Сондықтан азық-түлік инфляциясының өсу қарқынының баяулауы елдегі жалпы инфляцияның белгіленген дәлізге дейін төмендеуіне әкелуі мүмкін.
