Бізге су тапшылығы қауіп төндіре ме?

Сәуірдің бірінші жексенбісінде Геолог күні атап өтіледі. «Жайықгидрогеология» ЖШС компаниясы үшін бұл 68 кәсіби мереке болмақ. Біз кәсіпорын директоры Бисен Гайнушевич Даумовпен геологтардың ерекше жұмысының қыр – сырын білу және біздің өңірдегі су жағдайы туралы сұрау үшін кездестік.

– Бисен Гайнушевич, сіздің жұмысыңыз туралы толығырақ айтып берсеңіз?

– Біз су кен орындарын, сондай-ақ құрылыс материалдары мен кенсіз шикізатты іздеумен және барлаумен айналысамыз. Бірақ біздің негізгі міндетіміз-сумен жабдықтау көздерін барлау: ауыз су, ауыл шаруашылығы және өнеркәсіп. Біз су кен орындарына мемлекеттік және жеке тапсырыстар бойынша барлау жүргіземіз. Бізге мал суару және өсірілетін дақылдарды суару үшін суды қажет ететін фермерлер мен шаруа қожалықтарының иелері жиі жүгінеді.

– «Жайыкгидрогеология» ЖСШ – көптен келе жатқан мекеме. Осындай ұзақ уақыт бойы компанияны қалай сақтап, дамыта алдыңыз?

– Біздің ұйымның тарихы 1954 жылдан басталады. Содан кейін Тың және тыңайған жерлерді игеру басталды. Тың совхоздарды сумен қамтамасыз ету керек еді, бірақ ол кезде Қазақстанда өзіндік гидрогеологиялық қызмет болмаған еді. Сондықтан мұнда Оңтүстік Украинадан гидрогеологиялық экспедиция шақырылды. Алдымен бұл мамандар Переметныйда, содан кейін Ақсайда жұмыс істеді, нәтижесінде Подстепныйда құрылды.

Қайта құру кезінде экспедиция акционерлік қоғам, содан кейін жауапкершілігі шектеулі серіктестік болып қайта құрылды.

Сол ауыр жылдары мемлекет геологиялық барлау жұмыстарын қаржыландыруды тоқтатуға мәжбүр болды. Біз қолымыздан келгенше өмір сүрдік – тікелей шарттар бойынша жұмыс істедік, тері өңдеумен, астық бастыруен айналыстық, газ-мұнай құбырларын электрохимиялық қорғау жөніндегі жұмыстарды меңгердік.

90-жылдардағы дағдарыстан кейін мемлекет геологиялық-барлау жұмыстарын қаржыландыра бастады, Мемлекеттік тапсырыстар пайда болды.

Біздің басты құндылығымыз – кадрлар. Бүгінде штатта 140 адам бар, олардың үштен бірі геологтар. Біз өз қызметкерлерімізді қолдауға тырысамыз-оларға тұрғын үй сатып алуға, қосымша білім алуға және біліктілігін арттыруға пайызсыз несие түрінде материалдық көмек көрсетеміз.

Бір сөзбен айтқанда, біздің қызметкерлеріміз ештеңеге алаңдамай, тыныш жұмыс істеуі үшін барлығын жасаймыз.

Біздің кәсіби мерекеміз жақындап келеді, онда біз бір-бірімізді құттықтап, атқарылған жұмыстың қорытындысын шығарып, жаңа жоспарларды белгілейміз.

– Қорытындылар мен жоспарлар туралы толығырақ айтып берсеңіз?

– Қазір біз «Ақбұлақ» мемлекеттік бағдарламасына қатысамыз. Бұл бағдарлама Республика Президентінің Жарлығын орындайды-халықтың санына қарамастан барлық елді мекендерді сумен қамтамасыз ету.

Бағдарлама 2025 жылға дейін жалғасады. Біз БҚО бойынша 308 елді мекенді сумен жабдықтау үшін жерасты суларына барлау жүргіздік. Олардың тек бесеуінде біз сапалы ауыз су таба алмадық. Біздің жұмысымыздың тиімділігі – 98,4% құрады.

– Сіздің ұйымыңыз облыстың дамуына үлкен үлес қосуда. Біздің қаламыздағы су жағдайы туралы айтып беріңіз.

– Біздің Жайық, Қараөзен, Сарыөзен, Шалқар көлі өзендері атмосфералық жауын-шашын мөлшерімен тікелей байланысты. Қазір аз су айналымы жүріп жатыр-Жайықтың, Шалқар суының, Қараөзен мен Сарызенің ағуы азаяды, су өте аз беріледі. Мұндай циклде біз жер асты суларын көбірек пайдалануды ұсынамыз.

Орал тұрғындары судың көп бөлігін Жайық өзенінен тұтынады. Біз өзеннің суын тұтынудан бас тарту, оны болашақ ұрпақ үшін сақтау және жер асты суларын пайдалануға көшу міндетін қойып отырмыз.

Облыс әкімінің кездесулерінің бірінде Орал кен орнының жер асты сулары құрғап жатыр, кен орны жоқ және жаңа барлау жүргізіп, жаңа көздер іздеу керек деген мәселе көтерілді. Біз бұл мәлімдемемен келіспедік және ескі төмен бұрғылау ұңғымаларын қайта бұрғылауды және олардағы судың мөлшерін бағалауды ұсындық.

2019 жылдың желтоқсанында біз ең төмен дебитті 2 ұңғыманы ауыстырдық және жер асты суларының бар екенін және олардың қоры жеткілікті екенін дәлелдедік. Осыдан кейін біз Орал кен орнында тағы 16 ұңғыманы бұрғыладық. Барлық ұңғымалар ең жоғары дебит берді, яғни біз кен орны таусылмағанын, оның қорлары жеткілікті екенін дәлелдедік, тек тиісті бұрғылау әдістері мен сүзгілерді қолдану қажет.

Жер асты көздерінен сумен жабдықтау әдісі өте ауыр, бірақ оны дамыту керек, өйткені ол өте сенімді.

– Жұмыс кезінде қандай қиындыққа тап боласыз?

– Күрделілік немесе дәлірек айтқанда, кедергі біздің мемлекеттік тапсырыс жүйемізде, атап айтқанда тендерлерді өткізуде жатыр. Мемлекет бәсекелестікті қолдайды. Бұл дұрыс, бірақ мұндай бәсекелестіктің кері жағы бар.

Мысалы, 2019 жылы» Ақбұлақ » бағдарламасы аясында БҚО-дағы 50 елді мекен үшін жерасты суларын барлауға тендер өткізілді. Оның ішінде 42 елді мекен «Алматыгидрогеология»компаниясына берілді. Жер асты суларын барлауға 800 млн. теңге бөлінді.

Бұл елді мекендер әлі де сусыз.

Тендерден кейін екі жыл ішінде әлі күнге дейін қорлардың расталуы немесе жұмыста қандай-да бір өзгеріс жоқ және адамдар әлі де суды күтуде.

«Ақбұлақ» бағдарламасы 2025 жылы аяқталады. Мемлекет сол объектілерге екі рет ақша бөлмейді. Егер қазір бұл жоба жүзеге асырылмаса, бұл 42 елді мекен сусыз болады.

Мәселені қазір шешу керек, сондықтан біз бұл ауылдарға топтық су құбырларынан су әкелуді ұсындық.

Ол үшін аса мұқтаж елді мекендер үшін ауыз су қорын ұлғайту және беру мақсатында бұрын барланған кен орындарын қайта барлау жүргізу қажет. Атап айтқанда, бұл облыстың Жаңақала және Казталов аудандарының елді мекендері, олар Қылшық және Искра кен орындарынан жоғары сапалы ауыз су ала алады.

Помогите нам рассказывать правду

Наши журналисты не боятся добывать правду, чтобы показывать ее вам. В стране, где власти постоянно хотят что-то запретить, в том числе - запретить говорить правду, должны быть издания, которые продолжают заниматься настоящей журналистикой.

Мы хотим зависеть только от вас — тех, кто хочет знать правду, тех, кто не боится быть свободным. Помогите нам рассказать вам правду.

Пожалуйста, поддержите нас своим вкладом в независимую журналистику!

Это просто сделать.

Можете нас поддержать через KASPI GOLD, отправив свою сумму на номер 8 777 761 02 61

Authorization
*
*
Registration
*
*
*
A password has not been entered
*

thirteen − 12 =

x
2024-02-29
Утром-17.76 ℃
Днем-5.55 ℃
Вечером-8.24 ℃
Ночью-12.96 ℃
Влажность80 %
ДавлениеhPa 1039
Скорость ветра1.45 м/с
2024-03-01
Утром-14.23 ℃
Днем-3.92 ℃
Вечером-7.31 ℃
Ночью-11.95 ℃
Влажность84 %
ДавлениеhPa 1038
Скорость ветра1.19 м/с