Жымпитыда қаңғыбас иттер 50 қойды талап тастады (ВИДЕО)
Батыс Қазақстан облысының аумағында иттер мен мысықтарды асырау және серуендету ережелерін орындамағаны үшін иттердің иелеріне айыппұл салынған мысалды жергілікті әкімдік келтіре алмады.
Осы ауылдың тұрғыны Батырбек Жұбанғалиев биылғы жылы оның малына екі рет қаңғыбас иттер шабуыл жасағанын, соның салдарынан оның шаруашылығында алпыстан астам ұсақ мал қырылғанын айтады. Фермер бұдан әрі мал шаруашылығымен қалай айналысуды білмейді, өйткені қаңғыбас иттер бұған жол бермейді, ал жергілікті билік үйсіз жануарлардың санын азайту үшін ештеңе істемейді дейді.
Сырым ауданы, Жымпиты ауылында қаңғыбас иттер малға шабуыл жасады. Оқиға түнде, 26 сәуірде, мал қорада болды. Шабуыл нәтижесінде 50-ге жуық қой өлді, дейді отбасы басшысы Батырбек Жұбанғалиев.
— Таңертең қой қорасынан малды шығару үшін далаға шықтым. Ол жерге барғанда, таланған қойларды көрдім. Иттер оларды талап тастаған. Мен не істерімді білмедім. Үлкен қойлар да, қозылар да өлген, — деп еске алады Батырбек Жұбанғалиев.
Жұбанғалиевтің шаруашылығында барлығы жүзге жуық қой болған, тек жартысы ғана тірі қалған. Оның айтуынша, қаңғыбас иттердің оның малына шабуылы бірінші рет емес. Батырбектің айтуынша, осы жылдың 8 наурызында қаңғыбас иттер оның фермасында 12 қойды талап өлтірген. Ал, тауықтарға қаңғыбас иттер күн сайын дерлік шабуыл жасайды.
— Қаңғыбас иттер ауылда өріп жүр. Әкімдік оларды атып тастайды дейді, бірақ олардың саны азаймайды. Мал — біздің жалғыз табыс көзіміз. Біз мемлекеттен ештеңе сұрамаймыз, өзімізді қамтамасыз етеміз. Менің төрт балам бар, оларды тамақтандыру керек. Енді не істеу керек? Қайда жүгіну қажет? Осылай жалғаса беруі мүмкін емес қой? Қазір бәрі қымбат: шөп пен жемге күніне 4 мың теңге жұмсаймын. Отбасын асырау үшін ұнды қаптармен сатып аламыз – қазір ол 12 мың теңге тұрады. Нан қазір қымбат-бір бөлке үшін 200 теңге, сондықтан біз оны өзіміз пісіруге тырысамыз, — дейді көп балалы әке.
Батырбек Жұбанғалиев келген шығынды 3 миллион теңгеге бағалайды. Ол қаңғыбас иттерді аулауға, зарарсыздандыруға, чиптеуге және атуға жауапты адамдардан келтірілген залалды өтеуді талап етеді. Егер әкімдік бөлінген ақшаны ұтымды игерсе, онда мұндай жағдайлар болмас еді, дейді ол.
Сырым ауданының әкімдігінде қаңғыбас иттермен проблема жасырын емес. Сырым ауданының әкімі Төлеген Төреғалиевтің айтуынша, қаңғыбас иттермен күрес жұмыстары бүгінгі күнге дейін жүргізіліп келеді.
— Жымпитының өзінде осы жылдың басынан бері тұрғындардың шағымдары бойынша 140-қа жуық ит жойылды. Тұрғындар бізге өздері хабарласады, — сосын, ветстанция мамандары барып, оларды атып тастайды. Аз жұмыс жүргізіліп жатқан жоқ, бірақ өкінішке орай, түнде тағы да қаңғыбас иттер малға шабуыл жасады, — дейді аудан әкімі Төреғалиев.
Жымпитыда 1500 үйде 6 мыңға жуық адам тұрады. Оның ішінде халықтың жартысында мал бар.
Төреғалиев табиғи катаклизм орын алып, төтенше жағдай жарияланған жағдайда заңда залалды өтеу көзделгенін атап өтті. Бірақ Жұбанғалиев жағдайында материалдық шығынды өтеу заңмен қарастырылмаған.
Армат Журалиев, Сырым аудандық ветстанциясы бастығының м.а. Жымпитыдағы қаңғыбас иттердің барлығын жою мүмкін еместігін айтады.
— Бізде пневматикалық қаруы бар бір маман бар, оның ішінен қаңғыбас иттерді ату ыңғайсыз. Аңшылық қарумен иттерді атуға тыйым салынады. Мүмкіндігінше біз үйсіз жануарларды жоямыз, дегенмен бұған тыйым салатын заң бар, бірақ не істеу керек, ауыл тұрғындарынан шағымдар түседі. Бізге аудандағы 12 округ жатады. Әр ауданда қаңғыбас жануарларға қатысты шағымдар бар, сондықтан біз үлгірмейміз», – дейді Армат Журалиев.
Ветеринардың айтуынша, қаңғыбас иттердің таралуына адамдардың өздері кінәлі.
— Негізінен қаңғыбас иттердің иелері бар. Егер адам ит асыраса, жауапкершілікті өз мойнына алуы керек. Үй жануарларын ұстау ережелері бар. Көбісі осы ережелерге, жануарларға немқұрайды қарайды. Итті ауласында ұстап, тамақтандыру керек. Көптеген адамдар үшін бұл қиын болуы мүмкін, сондықтан олар иттерді босатады. Олар аш, оларға тамақ керек. Бұл иттер қоқысты қазып, қалдық іздейді – оларды таппайды, содан кейін ұсақ малға шабуыл жасайды. Егер адамдар үй жануарларына жауапкершілікпен қарайтын болса, қаңғыбас иттер болмас еді», – дейді Журалиев.
«ОА» журналисті Жымпиты ауылының жергілікті учаскелік полиция майоры Жасболат Мұхамбетжановқа қоңырау шалып, ауылда үй жануарларын ұстау ережелерін сақтамаған және иттерді ауылға еркін жүгіруге жіберген адамдарға айыппұл салынғанын сұрады, бірақ ол журналистің сұрақтарына жауап берген жоқ. Мұхамбетжанов бізді БҚО полиция департаментінің баспасөз қызметінен барлық сұрақтарға жауап іздеуге жіберді.
Бұл сұраққа жауап алу үшін редакция тағы да Сырым ауданының әкімі Төлеген Төреғалиевке жүгінді, ол телефон арқылы сөйлесу кезінде бұрын Жымпиты ауылы тұрғындарының ешқайсысы әкімшілік жауапкершілікке тартылмағанын растады.
– Үй жануарларын ұстау ережелерін сақтамағаны үшін біреуге айыппұл салынды деген бізде ешқашан болған емес. Өйткені бұл бүгінгі күнге дейін мүмкін емес. Көптеген қаңғыбас иттер чиптелмеген, олардың төлқұжаттары жоқ. Тиісінше, егер біз ауылдың кез-келген тұрғынына итті тізбекте ұстамағаны үшін айыппұл салғымыз келсе, біз нақты сол адамның иті екенін дәлелдей алмаймыз. Олар, ауыл тұрғындары, айыппұлға қатысты болса, бұл олардың иттері екенін мойындамайды. Иттердің иелері бізге «Бұл менің итім екенін дәлелдеңіз»деп тікелей айта алады. Біз қаңғыбас иттердің иелеріне айыппұл салу үшін алдымен осы иттердің барлығын чиптеуіміз керек, бірақ өкінішке орай, бүгінгі күнге чиптер қалмады. Таусылып қалды, бірақ біз жаңа партияға тапсырыс бердік, ол жақында келеді және біз қаңғыбас иттерді чиптеуді жалғастырамыз, – деп сендіреді аудан әкімі.
Серік ЕСЕНОВ
БҚО-да қаңғыбас иттер тұрғандардың малдарына шабуыл жасауда (БЕЙНЕ)
