БҚО-да Кеңес өкіметі қуғын-сүргінге ұшырағандардың 1.5 мыңнан астамы ақталды

Бұл 2021 жылдың қаңтарында құрылған саяси қуғын-сүргін құрбандарын ақтау жөніндегі өңірлік комиссия жұмысының нәтижесі.

Комиссия құрамында 19 адам, олар ведомстволық арнайы мұрағатта құжаттармен жұмыс істеуге жіберілді. Бір жарым мың адамның кінәсіздігін олар айыптау істерін зерттегенде анықтады.

Қуғын-сүргінге ұшырағандар, әдетте, «58-бап» бойынша айыпталды. Оларды қасқөй, ұлтшыл, төңкеріске қарсы деп айыптады, оларды көбіне көршілері мен таныстары ұстап берді.

31 мамыр Қазақстанда Кеңес өкіметі жылдарында қуғын-сүргінге ұшырағандарды еске алу күні. Ресми деректер бойынша, республикада 1921 жылдан 1954 жылға дейін 100 мыңға жуық адам сотталып, 20 мыңнан астам адам атылған.

1937-1938 жылдары Батыс Қазақстан облысында ГУЛАГ жүйесінде жұмыс істейтін үш түзету лагері болды: Каменлаг, Безымянлаг және Салават. Олардың әрқайсысында 2-ден 5 мыңға дейін адам болды. Бөрлі ауылында НКВД қызметкерлері адамдарды атып өлтірген үй тұр.

1937 жылы БҚО-да саяси себептер бойынша 853 адам қуғын-сүргінге ұшырап, оның 335-і атылды.

1938 жылы 936 адам қамауға алынды, олардың 690-ы атылды.

Есет Тоқсанов 1938 жылы халық жауы ретінде сотталып, атылған. Оны көршілер ұстап берген. Жерлеу орны белгісіз. 1958 жылы ақталды.
Шахзода Қаратаев Шонановты 1938 жылы ату жазасына кесті. Қазақ зиялыларының өкілі болды. Оның шығу тегіне байланысты – байдың ұрпағы, феодал, қуғын-сүргінге ұшырады.
Жаһанша Досмұхамедов — «Алаш» қозғалысының қайраткері, заңгер. Азаматтық және қылмыстық кодекстерді қазақ тіліне аударған. «Халық жауы»ретінде атылған.
1937-1938 жылдары Бөрлі ауылында. НКВД кеңсесі орналасқан ғимарат. Онда өлім жазасы орындалды.
НКВД — ның Каменлаг-лагері Тасқала ауданында орналасқан.
Өлім үкімдерінің орындалу орны Казталов ауданында.
Бөрлі ауданында жазықсыз қуғын-сүргін құрбандарын жаппай жерлеу орны.
Безымянлаг қазіргі Самара облысы мен БҚО Бәйтерек ауданының шекарасында орналасқан.

Талгат ОМАРОВ 

Помогите нам рассказывать правду

Наши журналисты не боятся добывать правду, чтобы показывать ее вам. В стране, где власти постоянно хотят что-то запретить, в том числе - запретить говорить правду, должны быть издания, которые продолжают заниматься настоящей журналистикой.

Мы хотим зависеть только от вас — тех, кто хочет знать правду, тех, кто не боится быть свободным. Помогите нам рассказать вам правду.

Пожалуйста, поддержите нас своим вкладом в независимую журналистику!

Это просто сделать.

Можете нас поддержать через KASPI GOLD, отправив свою сумму на номер 8 777 761 02 61

x
2026-04-10
Утром6.17 ℃
Днем12.99 ℃
Вечером11.84 ℃
Ночью8.83 ℃
Влажность54 %
ДавлениеhPa 1017
Скорость ветра7.37 м/с
2026-04-11
Утром7.27 ℃
Днем8.14 ℃
Вечером8.04 ℃
Ночью8.04 ℃
Влажность78 %
ДавлениеhPa 1023
Скорость ветра9.07 м/с