«Егер оның міндеті мені жазып алу болса-маған 130 миллион теңге туралы сұрақ қояр еді».
Орал қалалық құрылыс бөлімінің бастығы Арман Өксікбаев ірі пара алды деген айыппен сотта кінәсін мойындамайтынын мәлімдеді және тергеу барысында жауап беруден бас тартты, себебі ол сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің тергеушілеріне сенбейді. Өксікбаевтың айтуынша, тергеуде оның бизнесмен Нұрғалиевпен 130 миллион теңге пара алу туралы әңгімесінің жазбалары жоқ.
Бүгін, 26 шілдеде сот залында осы істің басты айыпталушысы – Арман Өксікбаевтан жауап алынды. Сотталушылар орындығынан Өксікбаев өзінің кінәсін мойындамайтынын және ешқандай пара алмағанын айтты.
«Мен тергеуге сенбедім, іс дұрыс тергелмеген»
— Мені пара алды деп айыпты қайталаймын-мойындамаймын. Сот бұл істі объективті түрде қарайды деп үміттенемін. Мені Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет Азамат Нұрғалиевтен Александр Нагметовпен сөз байласып, аса ірі мөлшерде пара алды деген күдікпен ұстады. Мен тергеу сатысында куәлік беруден бас тарттым, өйткені мен тергеуге сенбедім, іс дұрыс тергелмеген. Олар менің үйімнен тапқан ақшаны жеткілікті деп санады және оның не ақша екенін және маған қалай келгенін тексергісі келмеді. Бірден БАҚ-та менің ұсталғаным туралы шығарып, қоғамдық резонанс тудырды. Барлық жерде жазғандай, мен кәсіпкерден 170 миллион теңге талап еттім, оның 130 миллионын алдым. Тергеуші де, прокуратура да түсінгісі келмеді: Мен не үшін ақша талап еттім және оларды Нұрғалиев маған берді ме? Мен бірнеше рет облыс прокурорына және сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет басшысына толық түсіндірмелермен жүгіндім, барлық фактілерді тексеруді және ешқашан пара талап етпегенім туралы дәлелдерімді тексеруді өтіндім, мен оның жұмысты аяқтап, нысандарды аяқтауын талап еттім. Маған іс тергеліп, бәрі тексерілетіні туралы қолхат келді. Менің алғашқы шағымым сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметке 2022 жылдың наурыз айында жіберілді, мен іске қатысты барлық нәрсені егжей-тегжейлі баяндадым, бірақ іс тергеліп, тергеу әрекеттерін жүргізу үшін филологиялық сараптамаға жіберілгені туралы қолхат алдым. Кейін жауап филологиялық сараптама алғаннан кейін түпкілікті процессуалдық шешім қабылданатын болады. Сараптама нәтижесін алғаннан кейін облыс прокурорына шағымды қайта жаздым. Маған қатысты күдік жиналған дәлелдемелердің жиынтығымен расталғаны туралы жауап алдым, шағымды қанағаттандырудан бас тарттым. Іспен танысқаннан кейін мен ештеңе тексерілмегенін көрдім. Мен Нұрғалиев пен Нагметов Александрдан ешқандай пара алған жоқпын.
«Бізде бір ғана бейресми кездесу болды»
Сізден менің жасырын жазылған Нұрғалиевпен болған жалғыз әңгімемнің мәтінімен мұқият танысуыңызды сұраймын, мұнда мен Нұрғалиевтен ешқандай пара алмағаным анық көрінеді, онымен әңгіме барысында, сондай-ақ менің серіктесім болып саналатын Александр Нагметовпен әңгіме мүлдем басқа жағдайлар туралы болып отыр. Мені жәбірленушімен тек іскерлік қарым-қатынас байланыстырады. Менің онымен танысуым 2020 жылдың тамыз айының соңында, Зачаганск кентінде тоғыз қабатты үш үйдің құрылысы бойынша Нұрғалиев жеңімпаз болып танылған кезде болды. Екінші рет мен оны қыркүйек айының ортасында келісімшарт жасағаннан кейін, ол құжаттарды әкелген кезде көрдім. Барлық байланыс тек өндірістік қажеттілік аясында өтті. Мен одан ақша талап етпедім және алмадым. Алғашқы кездесуінде 2020 жылдың тамыз айының соңында ол маған: «Мен бұл нысандарды 2021 жылдың тамызында аяқтаймын», — деді. Менің талаптарым тек жұмыс үшін болды. Нұрғалиевпен өндіріспен байланысты емес жалғыз кездесуім 2021 жылдың тамыз айының соңында болды және ол Нұрғалиев Әлібектің ұлының дүниеге келуіне байланысты болды, ол бізді отырысқа шақырды, мен оны телефон арқылы құттықтадым. Бірақ ол бұл қуанышымен, біз оны құттықтағанымызды қалайтынын айтты, сағат 19.30-да Исламмен бірге Александр маған келді(Нагметов-авт. ескерт). Біз ең көп дегенде 1,5-2 сағат отырдық. Бұл Нұрғалиевпен жалғыз өндірістік емес кездесу еді. Менің тендер нәтижелеріне әсер еткенім ресми құжатқа сәйкес келмейді. Конкурс нәтижелері бойынша сот талқылауы болды, Мемлекеттік сатып алу қорытындылары жойылды, бірақ біз бәрін бастапқы қалпына келтіре алмадық, өйткені жұмыстар қызу жүріп жатты.
«Мен құрылыс пен қаржыны басқардым»
Мені орындалған жұмыстардың актілеріне кедергісіз қол қойды деп айыптайды және ол үшін пара алды деп. Бірақ егер қаржылық құжаттарды мұқият қарайтын болсақ, онда жұмыстарды нақты орындамай, «Байлы» ЖШС-не бір тиын да аударылмағанын анық көругеболады. Мен құрылыс пен қаржыны басқардым. Шарттар жасасқаннан кейін және қазынашылық органдарында тіркелгеннен кейін мен қыркүйек айында БҚО құрылыс басқармасына 2020 жылдың қазан айына арналған қаржы қаражатын үш дақ (№53,54,55 құрылыс объектілерінің дақтары – автор.ескерт.) бойынша жылжытуға бюджеттік өтінім бердім.). 2020 жылға арналған қарыз сомасының 30 пайызы сомасында. Әрбір нысан бойынша аванстық төлем шамамен 225-230 миллион теңгені құрады, қазан айында аванстық төлемдер жүргізілді, жұмыс кестесінің артта қалуы және бөлінген қаражаттың игерілмеуіне байланысты әрбір нысан бойынша 2020 жылға 850 миллион теңге бөлінді. Яғни кестеден қалыс қалғандықтан, бұл ақша сомасын игеру мүмкін болмады, сол кезде менің бастамам бойынша құрылыс ұйымдарымен кеңес өткізілді, оған «Байлы» ЖШС, «Наурыз» ЖШС, авторлық және техникалық қадағалау өкілдері қатысты, біз қаражатты алу туралы шешім қабылдадық. Әрбір нысан бойынша 400 миллионнан біз оларды алып, бюджетке қайтардық және бұл ақшаны біз тек 2021 жылдың наурыз айында алдық, яғни қаражатты игермеу қаупін алып тастадым.
Тергеу мен прокурор айыптау актісінде мәлімдегендей, мен бұған дейін 130 миллион теңге көлемінде пара алдым деген болжам бар. Егер мен орындалған жұмыстардың актілеріне кедергісіз қол қою үшін пара алсам, барлық осы актілерге алдын-ала қол қоюым керек шығар. Ақшаны Нұрғалиевке қалдырып, бірақ мен бұл ақшаны бюджетке қайтардым, шамамен 1 миллиард 200 миллион. Тек осы екі нысан бойынша 800 миллион теңге.
«2021 жылдың сәуірінде мен нысанға келіп, онда ешкім жоқ екенін көрдім»
Басында құрылыс қарқынды жүргізілді, екі ай ішінде нысан (№53 дақ) үшінші қабатқа дейін көтерілді, екінші қабатта біз нөлдік циклды аяқтадық — бірінші қабат, орындалған жұмыстардың бірде-бір актісіне мен алдын ала қол қоймадым. Тек техникалық және авторлық қадағалау есептерінен кейін, мен әр бейсенбі сайын объектіге барып, құрылысты өзім бақыладым. Тек 2021 жылдың наурыз айында Нұрғалиевтен Ақтөбе қаласындағы барлық банк шоттарын жауып тастағанын білдім, өйткені 2020 жылға арналған салық есептілігінде нысандар бойынша төленген аванстық жауап — 500 миллион теңге, бухгалтер орындалған жұмыстардың актісі ретінде көрсеткен. Құжаттардағы келіспеушіліктерге байланысты «Байлы» ЖШС-нің шоттары тұтқындалды, ол (Нұрғалиев) бізден хат ұсынуды сұрады, бұл аванстық төлем болды, біз барлық құжаттарды ұсындық және шоттарды бұғаттан шығардық. 2021 жылдың сәуір айында мен нысанға келіп, онда ешкім жоқ екенін көрдім. Нысанда бар-жоғы 13 адам жұмыс істеп жатты, оның ішінде 8-і бір үйде және 5-еуі басқа үйде. Мен бірден құрылыс неліктен тоқтағанын білу үшін, Нұрғалиевті шақырдым, ол Ақтөбеде болды. Сәуір айының соңында Мен Нұрғалиевке: «Бізге қаражат бөлінді, олар бюджетте бар, бұл процедуралық мәселе», — дедім. Сәуір айының соңында орындалған жұмыстар актілері бойынша біз қаңтар, ақпан, наурыз және сәуір айларындағы қарызымызды төледік. Нысанға қайта келіп, ақша аударғаннан кейін мен жұмысшылардың жоқ екенін көрдім. Мен Нұрғалиевтен түсініктеме талап ете бастадым, ол бөлімнен аударылған ақшаның банктерге несие төлеуге кеткенін мойындады, банктік деректемелерді қайта тіркеуді сұрады, оның ЖШС банктегі басқа ЖШС үшін кепілгер екенін айтты. Бұл тек уақытша қиындықтар. Сол Нұрғалиевтің айтуынша, олардың компаниялар тобы бар, егер қандай да бір компания несие алса, келесі компания кепілгер болады. Осы кезде облыс әкімінің тапсырмасы бойынша басқа қалалардан келген ұйымдарға БҚО салық базасын толықтыру үшін бізде филиалдар ашу тапсырылды. Шоттар ашылды. Мен жағдайдың өзгергенін көрдім-жұмысшылар құрылысқа шықпады. Сол кезде мен қосалқы мердігерлерден Нұрғалиев жұмысшыларға ғана емес, қосалқы мердігерлерге де үлкен қарызға түскенін білдім, Нұрғалиев мені алдап жүргенін түсіндім – ол құрылысты тастап кетті. Жағдай бақылаудан шығып жатқанын көріп, сол кезде Ақтөбе қаласында Оралдағы несие берушілерден жасырынып жүрген Нұрғалиевті шақыртым. Мен оны және Нагметов Исламды кездесуге шақырдым. Және олар құрылыс алаңымен тығыз байланыста болуды талап еттім. Сол кездесуде мен оларға: «Егер сіз екі нысанды алып жүре алмасаңыз, онда біреуінен өз еркіңізбен бас тартыңыз. Не сіз құрылысты бастайсыз, не бір объект бересіз, біз ол бойынша конкурс жариялаймыз, әзірге мүмкіндік бар – құрылыс маусымы жүріп жатыр». Мен Нұрғалиевтен екі апта бойы жауап күттім, мен оның өз бастамасы бойынша объектіден бас тартқанын қаладым, ол күтуін өтінді. Кейінірек ол өзі бас тартқысы келмейтінін айтты, бұл оның беделін түсіреді. Шілде айының ортасында маған белгісіз бір Женя қоңырау шала бастады, Әлібек Нұрғалиев маған скриншотты көрсетті, ол осы Женяға ақша аударды және ол мұнда 50 адамды әкеледі (жұмыс күші ретінде – авт.ескерт). Бұл адам маған екі апта бойы қоңырау шалды, содан кейін кенеттен пайда болған сияқты, кенеттен жоғалып кетті.
«Онда 150-200 миллион теңгеге қаржылық бұзушылықтар болды»
Ешкім «Байлы» ЖШС-не жұмыс істеуге барған жоқ, өйткені олар сол жазда жеткізушілерге есепшоттарын төлемегендерін білетін. Мен құрылыс ұйымдарымен сөйлестім, бірақ олардың ешқайсысы «Байлы» ЖШС-не қосалқы мердігерлікке барғысы келмеді, тек бас мердігердің шарттарымен. Сол кезде бізге «Байлы»ЖШС-мен шартты бұзу қажет болды. Сондықтан мен оның өзі бас тартуын өтіндім.
Қыркүйектің бірінші онкүндігінде мен «Байлы» ЖШС-де жаңа құрылтайшылар бар екенін білдім, олар Исламмен бірге ЖШС-дегі қаржылық қозғалыстарды жақсы біледі. Ол жерде 150-200 миллион теңгеге қаржылық бұзушылықтар бар екенін және бұл ақшаны Нұрғалиев өз туыстарының шоттарына аударғанын айтты. Мен Нұрғалиевті іздей бастадым, ал 22 қыркүйекте кездесуге бір әйел келді, ол өзін Әлібек Нұрғалиевтің туысы ретінде таныстырды. Онымен бірге ер адам болды. Олар «ШалқарПромХолдинг» ЖШС-нің нақты меншік иелері болып табылатындарын және осы үйлерді салып жатқандарын айтты. Сол кезде мен қайдағы «ШалқарПромХолдингке» таң қалдым? Мұнда бас мердігер «Байлы» ЖШС. Олар маған: «Жоқ. Біз оны іс жүзінде салып жатырмыз». Мен оларға: «Мен Сендерді бірінші рет көріп тұрмын»дедім. Әңгіме біздің көлігімізде болды, сол уақытта мен жұмыстан шықтым. Әйел маған бұл объектіге 200 миллион теңгеге материал жеткізгендерін және бұл материалды алып кететіндерін айтты. Мен оларға бұл құрылыс бөлімінің ақшасы деп жауап бердім, егер оларда «Байлы» ЖШС-не қатысты қандай да бір шағымдар болса, өз сұрақтарын олармен шешсін. Әңгіме барысында бұл әйел Ислам мен Александр Нагметовтар Әлібекті сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметте байланыстарым бар деп қорқытатынын және егер Әлібек ақшаны қайтармаса, олар мен арқылы оған арыз жазатынын айтты. Бұған дейін Ислам маған құрылыста бюджет қаражатын алу орын алғанын айтқан болатын, сонда мен оған: «Түсін, тұрғын үй — бұл әлеуметтік маңызы бар объект, егер құрылыс тоқтаса – тексере бастайды, егер сізде қандай да бір қаржылық бұзушылықтар бар екені анықталса, барлығыңызды отырғызады»,-дедім. Сондай-ақ, Нұрғалиевтің туысы маған 130 миллион теңге бергенін және тракторды қорқытып алдырғанымды айтты.
Осы әйелмен сөйлескеннен кейін мен Исламмен кездесіп, оған бұл әйел Нұрғалиевті менің атымнан қорқытып жатқанын айтты. Мен оған қаржылық мәселелер болса, сотта шешіңіз деп айттым. Кейін 130 миллион теңге мен трактор туралы Әлібекке мұның маған қатысы жоқ екенін айтты.
«Егер ол мені жазуға келсе, мені жазу міндеті болса. Маған 130 миллион теңге туралы сұрақ қояр еді». Бірақ бұл туралы әңгімеде — мен және Нұрғалиевтің арасындағы пара туралы айтылған жоқ. Бұл филологиялық сараптаманың қорытындысымен расталады.
«Менің тракторым, әйеліммен келісім жасалды»
Трактор 2019 жылы сатып алынды. Содан кейін мен оны сатылымға шығардым. Арнайы ұсыныстар болған жоқ. «Байлы» ЖШС-мен келісім-шарт жасасқаннан кейін, мен Ислам Нагметовтан объектіде арнайы техника жетіспейтінін білдім. Тракторды жалға алу 9-дан 12 мың теңгеге дейін болды. Ол менің әйеліммен келісім жасады, жалдау бағасы-4 мың, өйткені ол операторсыз тапсырылды. Жалға алу үшін төлем болған жоқ. Кейін Ислам маған: «Арман, мен оны сенен сатып алайын», — деді. Біз оны менен сатып аламын деп келістік. Алдымен наурыз айында, содан кейін маусымға, кейінірек тамыз айының соңына ауыстырылды деп келістік. Тамыз айында ол Нұрғалиев төлемегендіктен ақшасы жоқ екенін айтты. Біраз уақыттан кейін Ислам Нұрғалиевпен келіссөз жүргізгенін және трактор үшін 4 миллион теңге беруге уәде бергенін айтты. Александр Нагметов трактор үшін ақша туралы Әлібек Нарғалиевпен сөйлесті.
Қазіргі уақытта Арман Өксікбаевтан жауап алу Орал қаласының мамандандырылған ауданаралық сотында жалғасуда.
Талғат Омаров
Әрі қарай тақырып бойынша: Орал әкімдігінің құрылыс бөлімінің басшысы аса ірі көлемде пара алды деген күдікке ілініп, қамауға алынды
Пара алды деп айыпталған құрылыс бөлімі басшысының адвокаттары соттан оны үй қамауына алуды сұрады
«Маған Арман Өксікбаев барлық мәселелерді шешетінін, оның барлық жерде танысы бар екенін айтты»
