БҚО 2023 бюджеті: жаңа мектептер, емханалар, жолдар жоспарлануда

Жаңа жылда облыс қазынасында биылғы жылмен салыстырғанда 45 млрд теңгеге жуық ақша көп болады. Билік осы толықтыруларды ескере отырып, БҚО-ның үш ауданында және Орал қаласында оқушылар үшін 9 жайлы мектеп салуға, Теректі қаласында жаңа емхана салуға, 17 емхана мен қазақ драма театрын күрделі жөндеуден өткізуге, аудандық перзентханалар мен ауруханаларға арналған заманауи томографтар мен рентген-аппараттар сатып алуға, сондай-ақ, орман шаруашылығына арналған көптеген арнайы техника сатып алуға уәде береді.

Облыстық экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының басшысы Тілепберген Каюпов БҚО-ның 2023 жылға арналған бюджетінің негізгі параметрлері бойынша «ОА» — на есеп берді.

Мәселен, жаңа жылға арналған облыстық бюджет көлемі 368,3 млрд теңгені құрайды (ол 2022 жылғы бюджеттен 44,7 млрд теңгеге артық немесе 13,8% (323,6 млрд теңге) бюджеттік ақшаның ең көп сомасы

Бюджеттік ақшаның ең көп сомасы білім беру-185,3 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 50,3% (бұл 2022 жылмен салыстырғанда 38,9 млрд теңгеге артық, – 146,4 млрд теңге).

Бұл сомада 37 357 оқушыны оқытуға, ыстық тамақты ұйымдастыруға және 1-4 сынып оқушылары мен аз қамтылған отбасылардан шыққан балалар үшін тамақ өнімдерін сатып алуға – 4,4 млрд теңге, сондай-ақ оқулықтар сатып алуға мемлекеттік тапсырысты орналастыру көзделген.

2023 жылы «Жайлы мектеп» пилоттық жобасын іске асыру мақсатында БҚО – да жалпы сомасы 17,9 млрд теңгеге 9 заманауи мектеп (Орал қаласында – 4 мектеп, Бөрлі ауданында – 3, Бәйтерек ауданында – 1, Теректі ауданында-1) жоспарлануда.

Сондай – ақ, «Ауыл-ел бесігі» жобасы аясында Бәйтерек ауданының Новенькое ауылындағы мектепті 201,6 млн теңгеге қайта жаңарту қарастырылған.

Орал қаласында, сондай – ақ Бөкей ордасы, Тасқала, Ақжайық аудандарында және Бәйтеректе 7 білім беру нысанын күрделі жөндеуден өткізуге 521,9 млн теңге бағытталады.

Облыстың тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына келесі жылы 38,6 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 10,5% — ы бөлінеді. Бұл қаражаттың басым бөлігі – 19,8 млрд теңге-Бөрлі және Теректі аудандарында және Орал қаласында кредиттік тұрғын үй салуға жұмсалады. Тағы 6,9 млрд теңге инженерлік-коммуникациялық желілерді салуға және Бөрлі, Теректі, Ақжайық аудандары мен Орал қаласындағы тұрғын үйлердің үй маңындағы аумағын абаттандыруға, сондай-ақ «Ақжайық»шағын ауданына  жолдарды жайластыруға жұмсалатын болады.

Ақжайық, Бөкей ордасы, Жаңақала, Жәнібек, Тасқала, Теректі, Сырым, Қаратөбе, Шыңғырлау аудандары және Бәйтерек ауданы ауылдарында орталықтандырылған сумен жабдықтау жүйелерін салуға және реконструкциялауға, Орал қаласындағы КСС-2 апатты ғимаратын реконструкциялауға 5,8 млрд теңгеден астам қаражат жұмсалады.

Облыстық бюджет қаражаты есебінен 2,3 млрд теңге сомасына Орал ЖЭО-ны қайта жаңарту жалғастырылатын болады. Қазталов ауданының 7 ауылы мен Жаңақала ауданының 4 ауылы үшін газбен жабдықтау желілерінің құрылысы басталады, сондай – ақ Теректі және Тасқала аудандарының 14 әлеуметтік нысанын газдандыру үшін жалпы сомасы 851,7 млн теңгеге қазандықтар салынады.

250 адамнан кем халқы бар 12 ауылда адамдарды 240 млн теңге сомаға сумен қамтамасыз ету бойынша кешенді блок-модульдер орнатылатын болады.

Жолдарды салу және күрделі жөндеуге 2023 жылға арналған облыс бюджетінде 35,3 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 9,6% — ы көзделген. Оның ішінде 26,6 млрд теңге көлік инфрақұрылымының басым жобаларына (аудандар мен Орал жолдарын күрделі, орташа, ағымдағы жөндеуге) жұмсалатын болады.

«Барбастау-Ақжайық-Индер», «Чапаев-Жаңақала-Сайхин», «Бөрлі-Ақсай-Жымпиты» автожолдарын салуға және реконструкциялауға және Деркөл кентінің еріген суларын бұруға 7 млрд теңге жоспарланған.

Ауыл, орман шаруашылығын, қоршаған ортаны қорғауды және жер қатынастарын дамыту 2023 жылы 30,7 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 8,3% — % бағыттайды.

Бұл, ең алдымен, асыл тұқымды мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығы дақылдарын дамытуды субсидиялауға арналған шығыстар; ветеринариялық іс-шараларды жүргізу; ормандарды қорғау, молықтыру және орман өсіру; жануарлар дүниесін қорғау және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі іс-шаралар. Ауыл тұрғындарына шағын несие беру үшін ауыл халқының табысын арттыру бойынша жобаларды масштабтау үшін бюджетте 6,4 млрд теңге көлемінде қаражат жоспарланған.

Сондай-ақ мұнда БҚО тұрақтандыру қорына әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларын сатып алуға 2,0 млрд теңге сомасында шығыстар көзделген.

Облыс бойынша орман шаруашылығы мекемелері үшін арнайы техника мен жабдықтар сатып алу үшін бюджет 801,5 млн теңге бөледі (2022 жылғы мамырда ТЖ министрі Юрий Ильин БҚО орман шаруашылықтары қажетті өртке қарсы техникамен небәрі 47% жарақтандырылғанын мәлімдеді. БҚО бойынша табиғатты пайдалану басқармасында техниканы сатып алу үшін оларға 1,5 млрд теңге қажет, бірақ облыс бюджетінен жылына 120 млн теңгеден артық бөлінбейтінін түсіндірді).

Облыс бюджеті полиция мен ТЖ департаментінің жұмысына 13,2 млрд теңге немесе жалпы бюджет туралы 3,6% (бұл 2022 жылмен салыстырғанда 4,1 млрд теңгеге артық) бағыттайды. Бюджеттің ұлғаюы — бұл 2,5 млрд теңге – негізінен ішкі істер органдары мен Төтенше жағдайлар департаментін материалдық-техникалық жарақтандыруға жұмсалатын шығындармен байланысты. Бұдан басқа, ішкі істер органдары қызметкерлерінің аттестатталған құрамының лауазымдық жалақысына 15% үстемеақы көзделген – 408 млн теңге.

Мәдениет пен спортты дамытуға 10,6 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 2,9% жұмсалады (бұл өткен жылмен салыстырғанда 1,3 млрд теңгеге артық). Бұл ақша балалар спорт, өнер мектептері мен секцияларының жұмысына, ақпараттық және жастар саясаты саласындағы іс-шараларды іске асыруға бөлінген.

«Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында Бөкей ордасы ауданының Бисен ауылында 300 орындық мәдениет үйі және Тасқала ауданының Мерей ауылында 435,8 млн теңгеге мәдени-сауықтыру орталығы салынады.

Сондай-ақ, бюджетте Ақжайық ауданының Мерген ауылындағы мәдениет үйі мен облыстық Қазақ драма театрының ғимаратын күрделі жөндеуге және Сырым ауданының Бұлдырты ауылының тұрғындары үшін спорттық-ойын іс-шараларын (ФОК) өткізуге арналған модульдік – блоктық ғимаратты жалпы сомасы-810,4 млн теңгеге сатып алуға шығыстар көзделген.

Денсаулық сақтау БҚО-да 9 млрд теңге немесе жалпы бюджеттің 2,5% жоспарланған. 2022 жылмен салыстырғанда өңірде медициналық шығыстардың 3,6 млрд теңгеге ұлғаюы байқалады (БҚО денсаулық сақтау саласының 2022 жылғы бюджеті 5,4 млрд теңгеге тең болды).

«Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында Теректі аудандық бір аусымда 200 келушіге арналған емханасының құрылысын бастауға – 597 млн теңге шығыстар көзделген.

Медициналық қызмет көрсету сапасын арттыру үшін 2023 жылы медициналық ұйымдардың күрделі шығыстарына шамамен 5 млрд теңге бағытталатын болады (2022 жылмен салыстырғанда бұл сома 3,5 млрд теңгеге артық).

Бұл ақшаға стационарлық және амбулаториялық-емханалық көмек көрсететін емханалар үшін медициналық техника, сондай-ақ аудандық ауруханаларға, перзентханаларға, реанимация және қарқынды терапия бөлімшелеріне, медициналық және фельдшерлік-акушерлік пункттерге, дәрігерлік амбулаторияларға арналған заманауи компьютерлік томографтар мен рентген-аппараттар сатып алынады. Бұдан басқа, 2023 жылы 17 Денсаулық сақтау нысанын күрделі жөндеу (облыс әкімдігінде осы емханалар мен ауруханалардың тізімін ұсынбаған) және тағы 12 медициналық мекемені күрделі жөндеуге ЖСҚ әзірлеу жоспарланған.

Бұдан басқа, бюджет есебінен халықты әлеуметтік қорғау желісі бойынша 2023 жылы Орал қаласында құны 2,2 млрд теңге болатын 150 орындық мүгедектерді оңалту орталығының құрылысын бастау көзделген.

Людмила КАЛАШНИКОВА