БҚО-да мәжіліске депутаттыққа кандидаттың жеріне қатысты жанжал

Мәжіліс пен мәслихаттарға сайлау науқаны алғашқы жанжалдан басталды — «Әділдік жолы» қоғамдық бірлестігі филиалының өкілі Бауыржан Заки Асановтар отбасына, белгілі латифундистерге айып тағып отыр – олар 20 мың гектар ауылшаруашылық жерлеріне иелік етеді және облыстағы ең ірі жер иелерінің үштігінде . «Мар-Эль» шаруа қожалығының иесі Марат Асанов ҚХП (Қазақстан Халық партиясы) партиялық тізімі бойынша Мәжіліс депутаттығына кандидат болып ұсынылды.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы тергеуге маманданған қоғам қайраткері Бәйтерек ауданының әкімдігі бюджет қаражаты есебінен «Асан» жеке құрылыс шағын ауданындағы жолдарды асфальттады, онда Асановтар отбасы жер учаскелерін жеке тұрғын үй құрылысына сатты? Өткен жылы Бәйтерек ауданының ТКШ бөлімі электр жарықтандыру желілерін салумен ұзындығы 7,4 км Асан ауылының 11 көшесін күрделі және орташа жөндеуге 1,1 млрд қолданды. Жеке коттедж қалашығы бюджет қаражатына қандай негізде абаттандырылды? — Бауыржан Заки осындай сұрақ қойды.

Оның екінші мәселесі – әкімдіктің 209 гектар жерді Асановтың ауыл шаруашылығы мәртебесінен «Тұрғын үй құрылысы»мәртебесіне өзгертуінің заңдылығы туралы.

Бауыржан Закидің Facebook парақшасындағы жазбасынан үзінді келтіреміз.

«26.11.2007 ж. №486 қаулысымен Зеленов ауданының әкімі Ғайсы Қапақовтың жеке меншіктегі 223 гектардан 209 га учаскенің нысаналы мақсаты Асанов Марат «шаруа қожалығын жүргізу үшін» «тұрғын үй салу үшін»болып өзгертілді.

Зеленов ауданының жер қатынастары бөлімінің 09.09.2011 ж. №142, 22.08.2012 ж. №143, 02.10.2013 ж. №191, 28.04.2014 ж. №73 бұйрықтарымен ауданы 209 га жер учаскелерін бөлу жүргізілді».

Бұдан әрі Зеленов ауданының жер қатынастары бөлімінің жеке үйлер салу үшін «Мар-Эль» ШҚ жерді бөлу туралы бұйрықтарымен:

— 09.09.2011 ж. №142 3,7 га 32 учаскеге бөлу туралы №786 — № 818 (А. Ибрагимов қол қойды);

— 22.08.2012 ж. №143 349 учаскеге 30,7 га және коммуникацияға 11,4 га бөлу туралы (А. Бермағамбетова қол қойды);

— 02.10.2013 ж. №191 9,4 га 104 учаскеге бөлу туралы (қол қойды Әлия Мұханбетжанова — қазір Шыңғырлау ауданының әкімі);

— 28.04.2014 ж. №73 51,9 га 403 учаскеге бөлу туралы (Әлия Мұханбетжанова қол қойды);

— 87,2 га учаскелерді бөлу (саны көрсетілмеген) туралы 18.07.2019 ж. №66 (қ. Төлегенов қол қойды).

Барлығы 888 учаскеге бөлінген».

Бұдан әрі қоғам қайраткері «жауапты тұлғалардың лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдалануы және қазіргі меншік иесінің заңсыз әрекеті салдарынан мемлекетке ауыл шаруашылығы жерлерін иеліктен шығару және салықтарды толық төлемеу түрінде залал келтірілді»деген қорытындыға келеді.

Бауыржан Закидің айтуынша, ол прокуратураға «прокурорлық тексеруді ұйымдастыру, жер учаскесін беруге, нысаналы мақсатын өзгертуге және оны бөлуге құқықтық баға беру, барлық учаскелерді іске асырғаны үшін салықтарды есептеу және төлеу және заңмен регламенттелген шараларды қабылдау»ұсынысымен жүгінген.

Марат Асановтың өзі қоғам қайраткері дұрыс емес сандарды келтіреді деп мәлімдейді. Ол мемлекет өз отбасына жалға берген жердің олардың жеке меншігіне айналғаны туралы әңгімелеп берді, содан кейін олар коттедждер салу үшін учаскелерге сатылды.

— Иә, 2007 жылы Зеленов ауданының әкімдігі жеріміздің нысаналы мақсатын ауыл шаруашылығынан «тұрғын үй құрылысына»өзгерту туралы қаулы шығарды. Біз мұндай өтінішпен жүгіндік, өйткені ескі әуежай аймағындағы жеке үйлері бар қаланың шекаралары біздің жерлерімізге жақындады, егістіктерге қоқыс шығарылып, мал жайыла бастады. Төрт жыл ішінде біз барлық тиісті рәсімдерден өттік – кадастрлық құнды бағалау үшін 50-60 млн теңге, тағы 70 млн теңге төлеп, мемлекеттен жер сатып алдық. Жалпы, біз мемлекетке шамамен 120 млн. төледік. 2007 жылы бұл қандай үлкен ақша болғанын елестете аласыз ба? Содан кейін біз мұның бәрін несиеге алдық.

Бұдан әрі облыс әкімдігі біздің егжей – тегжейлі жоспарлау жоспарымызды қарастырды және бізге барлық инфрақұрылымның-балабақшалар, медициналық мекеме, жолдар үшін жер болуы үшін жағдайлар жасалды. Нәтижесінде 209 гектардан 105 гектар ЖТҚ учаскелері алынды. Ал 104 га жолдардың, газ және электр желілерінің астынан өтті. Барлығы 677 учаске шықты.

Біз 2012 жылы 6-8 соткадан жер телімдерін сата бастадық, олардың құны миллион теңгеден бір жарым миллионға дейін өзгерді.

Содан кейін әкімдік біздің алдымызға талап қойды – сіз газ құбырын, электр желілерін салуыңыз керек, содан кейін ғана мемлекеттік акт аласыз. Біз бір фирмамен келістік, ол бізге газ құбырын, бір жерде 105 миллион долларға, басқа фирма-электр желілерін салды. Біз онымен бөліп төледік, өйткені бізде ақша болмады. Қазір біз бұл желілерге өзіміз қызмет көрсетіп жатырмыз, өйткені АЭК те, «ҚазТрансГаз» да оларды өз балансына алғысы келмейді, бұл бізге жылына 20 млн.

Ал жолдар – олар жалпы пайдаланымдағы, олар Бәйтерек ауданының ТКШ бөлімінің теңгерімінде тұр. Әкімдік оларды асфальттады, олар мен үшін, тұрғындар үшін жасалмады. Мен бұл шағын ауданда жол салуға ақша бөлінгенін соңына дейін білмедім.

Ал біз учаскелерді сатудан түсетін салықтарға келетін болсақ, бұл мәселе бірнеше рет көтерілді, біз 17 млн теңгені аз төледік. Он шақты тексеру болды, біз алты соттан өттік. Онда не болды?

Мен бухгалтер емеспін, мен зоотехникпін. Біздің бас бухгалтеріміз қателесті, ол бір жылға төледі, бірақ тоқсанға қажет болды. Біз барлық салықтарды төледік – әр жерді сатудың 10 пайызы. Бес млн-ға сатты, 500 мың теңге салық төледі. 2012 жылдан 2020 жылға дейін жер учаскелерімен жасалған мәмілелерге байланысты біз облыстағы ірі салық төлеушілердің бірі болдық. Қазір учаскелер 95% сатылды, — деп түсіндірді Марат Асанов.

***

Сонымен қатар, Бауыржан Заки прокуратура мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы ведомстводан Асанов жері бойынша өз сұрақтарына жауап күтуде.

***

Мәжіліс депутаттығына кандидаттың ұстанымы қазір қарбалас екені түсінікті, бұл кезде ол сайлаушылардың сеніміне ие болып, олардың мүдделерін мәжілісте білдіруге лайық екеніне сендіруі керек. Оның өзі қоғамшылды Парламенттегі орынға бәсекелестері қолданатынына сенімді. (Бауыржан Заки бізге жарты жыл бұрын мемлекеттік органдарға сауалдар жібергенін айтты).

Бұл солай ма, жоқ па, айту қиын, бірақ бұл қазіргі сайлау науқанының жаңалығы, депутаттыққа үміткерлердің ескі істері шыға бастады және олар қоғам алдында түсіндірілуі керек. Бедел институты бар екенін түсініп, өткен өмірінде олар сайлаушылардың кең қолдауына сену үшін жеке есепшотқа аз үлес қосты.

Міне, Марат Асанов, облыстың ең ірі үш жер иесінің бірі, миллиардтаған байлықтың иесі, осы жерді алу және оны сату арқылы байыту жағдайлары бойынша түсіндіріліп қана қоймай, өзінің қылмыстық теріс қылығына өкінуі керек.

2017 жылы ол «Атриум» мейрамханасынан шығып, жанжалдасқан адамға травматикалық тапашадан оқ атты. Оқтар осы сәтте мейрамханадан шыққан қызға тиді. Асанов қызға көмектесудің орнына көлігіне отырып, кетіп қалды. Содан кейін полиция оны қамауға алып, сот оны үлкен кепілмен шығарды. Кейінірек сот оны «Бұзақылық» бабы бойынша кінәлі деп тауып, 500 АЕК айыппұл төледі. Қазіргі уақытта Асановтың соттылығы өтелді.

«Мен теріс қылық жасадым, иә. Сол үшін мені өмір бойы жазғыру керек пе? Егер адам шалыс басса, оны ату керек пе?»,- деп Мәжіліс депутаттығына кандидаттың өзі өзінің өмірбаянының сол қараңғы тұсын атап өтті.

Тамара ЕСЛЯМОВА