Орал әкімдігі соңғы 2 жылда өндірістік мақсаттағы 20 жер учаскесін басқа мақсаттарға берген

Рұқсат беру және жер учаскелерінің мақсатын өзгерту арқылы билік көп жағдайда жаңа жер иелеріне бұл факт туралы хабарламайды. Өз учаскелерінің жанында санитарлық-қорғау аймақтарын міндетті түрде орнату туралы жер пайдаланушыларға да ескертілмейді, деп хабарлады Жер мәселелері жөніндегі кеңес барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің алдын алу басқармасы.

БҚО Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің басқарма басшысының орынбасары Әлия Денизбаева өңірдегі көптеген кәсіпорындардың заң бойынша өнеркәсіптік жерлерді әлеуметтік объектілерден бөлетін, олардың тұрғындардың денсаулығы мен қоршаған ортаға зиянды әсерін болдырмайтын міндетті санитарлық-қорғау аймақтары жоқ екенін айтты.

— Жергілікті жердегі уәкілетті органдар мен әкімдіктер санитарлық-қорғау аймақтарын орнату қажеттілігі туралы заңнаманың нормаларын елемейді, нәтижесінде бұл жерлерде тұрғын үйлер мен басқа да әлеуметтік нысандар салынуда, — деп хабарлады Әлия Денизбаева.

Оның айтуынша, бизнесті жүргізу үшін алынған жерлердің нысаналы мақсаты өзгерген кезде әкімдік көптеген жағдайларда Қаланың бас жоспарын елемейді, ал ол жер учаскелеріндегі өзгерістер туралы қаулы шығару арқылы сақталуы тиіс негізгі құжат болып табылады.

— Мысалы, бас жоспарға қайшы келгеніне қарамастан, Орал әкімдігінің 2021 жылғы 19 тамыздағы қаулысымен қала азаматының ауданы 0,25 га жер учаскесінің нысаналы мақсаты «автокешенге қызмет көрсетуден» «таунхаус құрылысына» өзгертілді, — деп хабарлады Әлия Денизбаева.

Ол жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту туралы қаулы шығарылғанға дейін бұл азамат жер комиссиясынан бас тартқанын атап өтті.

— Жер комиссиясы өтініш берушіге жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуден 5 рет бас тартты. Сонымен қатар, жер иесіне заңды негізде бас тартылды – жер иесінің учаскесі санитарлық-қорғау аймағында болғандықтан. Бұл сәулет және қала құрылысы бөлімінің хаттарымен расталды, — деді Әлия Денизбаева.

Оның айтуынша, бұл жағдай жер комиссиясының теріс қорытындысына қарамастан, Орал әкімдігінде жер пайдаланушыларға учаскелердің нысаналы мақсатын өзгерту туралы қаулы шығарған жалғыз жағдай емес.

Мәселен, 2021 жылы Орал әкімдігінің 2 қыркүйек және 4 қазандағы қаулыларымен жердің екі меншік иесіне жердің нысаналы мақсаттары өзгертілді.

— Бәйтерек ауданының әкімдігінде 2021 жылы 3 шілдеде ж.азаматқа жердің нысаналы мақсатын «Шаруа қожалығын жүргізуден» жалпы ауданы 57,0 га «Балық аулау туристік базасын»,  «Автожанармай құю станциясын» салуға» өзгерту туралы қаулы шығарылды. Сонымен қатар, Жер Кодексінің 97-бабында шаруа қожалығын жүргізу үшін, жеке тұрғын үй құрылысы мақсаттары үшін және жеке қосалқы шаруашылық, бау-бақша және саяжай құрылысын жүргізу үшін берілген ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің нысаналы мақсатын өзгертуге жол берілмейтіні анықталды. Ауыл шаруашылығы өндірісін жүргізу үшін жер учаскелерінде ауыл шаруашылығымен байланысты емес объектілерді салуға жол берілмейді, — деп түсіндірді БҚО Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің басқарма басшысының орынбасары.

Әлия Денизбаеваның пікірінше, бас жоспарды бұза отырып, жердің нысаналы мақсатын заңсыз өзгерту фактілері жекелеген шенеуніктердің кейбір кәсіпкерлерге сайлау тәсілін айғақтайды.

Жер кодексінің 109-бабына сәйкес қалалардың, кенттердің, ауылдық елді мекендердің барлық жерлері олардың бас жоспарларына, егжей-тегжейлі жоспарлау және құрылыс салу жобаларына (осы жобалар болған кезде) және аумақтың жер-шаруашылық құрылысы жобаларына сәйкес пайдаланылады.

— Көптеген елді мекендерде дамудың және дамудың бас жоспарлары жоқ, ал қолда бар бас жоспарлар әлдеқашан ескірген, олар 70-80 жылдары әзірленген және қазіргі заманғы талаптарға жауап бермейді. Қала құрылысы құжаттарының болмауы жер учаскесін беруден бас тартуға негіз болады. Бұл ретте заңнаманы бұзу фактілері бар, — деді Денизбаева.

Ол өткен жылы Орал әкімдігінде егжей – тегжейлі жоспарлау жобасын (бұдан әрі-ЕТЖЖ) әзірлеу өзгергенін айтты. Учаске рекреациялық аймаққа кірген «С.Датов көшесі» ЕТЖЖ-да түзету барысында көпқабатты тұрғын үйлер салу үшін жер бөлінді, бұл ҚР Үкіметінің 14.12.2014 жылғы қаулысымен бекітілген Қаланың бас жоспарына қайшы келеді.

— ЕТЖЖ негізсіз түзету жер учаскелерін игеруге қомақты қаражат жұмсаған кәсіпкерлердің қаржылық шығындарына әкелуі мүмкін. Біздің облыста Кәсіпкер 1,5 жыл бойы әкімдіктің ЕТЖЖ бекіту туралы, сондай-ақ жер учаскелерінің нысаналы мақсатын өзгерту және өзгерту туралы қаулысына сот тәртібімен дауласатын жағдай бар.

Анықтама: бүгінгі таңда БҚО-да 414 елді мекен бар, оның ішінде: 142 елді мекенде жаңартылған БЖ бар, 272 елді мекенде БЖ жоқ, оның 86-сында ескірген БЖ бар.

Әлия Денизбаева жер учаскелері сауда-саттық және аукциондар арқылы берілсе де, Жер кодексінің нормалары бұзылып жатқанын хабарлады.

— Мысалы, Бәйтерек, Ақжайық, Бөрлі аудандарының әкімдіктерінде және әкімдікте жалпы ауданы 2 мың гектардан асатын ауыл шаруашылығы мақсатындағы 29 жер уақтылы сауда-саттыққа қойылмады, олар бойынша жер учаскесіне құқық беруден бас тарту туралы қаулы шығарылды. Жер Кодексінің 43 — бабында Жергілікті атқарушы органның сауда-саттықта (аукциондарда) және конкурстарда осындай ұсынуды жүзеге асыру қажеттілігі себебінен жер учаскесіне құқық беруден бас тартқан жағдайда, сұралып отырған жер учаскесі бойынша сауда-саттық (аукцион) және конкурс күнтізбелік тоқсан күннен кешіктірілмей өткізілуі тиіс делінген, — деп хабарлады Әлия Денизбаева.

Сонымен қатар, БҚО Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің басқарма басшысының орынбасары сауда-саттық пен Аукцион өткізбестен жер берілген жағдайлар бар екенін айтты.

— Орал, Бәйтерек және Ақжайық ауданының әкімдіктерінде жеке меншікке жалпы ауданы 11 348 га болатын 23 жер учаскесі өтеусіз негізде берілді. Бәйтерек ауданында өткен жылы жергілікті әкімдіктен бес жер пайдаланушы конкурс өткізбей 500 га астам жер алды. Сонымен қатар, Бәйтерек әкімдігінде азаматқа шабындық үшін жер беруден бас тартылып, фермерге жерді тек конкурстық негізде беруге құқығы бар екенін түсіндірді, — деп түсіндірді ол.

Айта кетейік, Әлия Денизбаеваның хабарлауынша, жер заңнамасын жергілікті жерлердегі шенеуніктер әрбір белгіленген бап бойынша бұзады.

Жер қатынастары саласында Заңда белгіленген құқықтық нормалардың жиі бұзылатыны туралы «Әділдік жолы» АҚҰ (Аймақтық қоғамдық ұйым) филиалының өкілі Бауыржан АХМЕТЖАН хабарлады.

— Соңғы уақытта Жер кодексін бұзу фактілері БҚО-да жиі кездеседі, бұл қарапайым тұрғындарға ең нашар келеді. Облыстың қоғамдық кеңесі біздің филиалмен бірлесіп жер қатынастарына байланысты бұзушылықтарды анықтау бойынша жұмыс жүргізуде. Нәтижесінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет кездесу өткізді, онда жер қатынастары саласындағы бұзушылықтар айтылды, өйткені олардың саны өте көп болды, — деп түйіндеді Бауыржан Ахметжан.

Ол БҚО-дағы жерге орналастыру және жерді бөлу жөніндегі құқықтық қатынастарды уәкілетті органдар мен жергілікті әкімдіктер шенеуніктер өз еркімен түсіндіреді, ал заңнама нормалары қажет болған жағдайда ыңғайлы толықтыру ретінде пайдаланылады деп толықтырды.

Мария ДРАЧЕВА

ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ: БҚО Антикор жер қатынастары саласындағы бірқатар бұзушылықтарды анықтады