Қазақстанда сотқарлар мен бұзақылар үшін жазаны қатаңдатқысы келеді: Олар қалай жазаланады
Тәртіп бұзушылар үшін жазаны қатаңдату туралы заң жобасы Мәжіліске жолданды.
Қазақстанда кінәліге айыппұл немесе қамауға алу емес, қоғамдық жұмыстармен жазаланатын бұзушылықтарды қамтуды ұлғайтуға ниетті.
Әкімшілік кодекске енгізілген түзетулер авторларының пікірінше, мұндай шара сол айыппұлдармен салыстырғанда, әсіресе бұзушының төлейтін ештеңесі болмаған жағдайларда, тәрбиелік әсерге ие болады. Сонымен қатар, ілеспе құжатта жазылғандай, «қоғамдық жұмыстарды қолдану құқық бұзушыға, әсіресе қоғамдық тәртіпті бұзуға қол сұғатын адамдарға профилактикалық әсер етеді».
Қоғамдық жұмыстарға кім және не үшін тартылатынын, бұзушылар қоғамда қанша сағат жұмыс істеуге мәжбүр болатынын, олардың жұмысы тегін бола ма, жоқ па, соны анықтайық.
Қоғамдық жұмыстарға кім және қалай тартылуы мүмкін
Қоғамдық жұмыстарға ұйым емес, жеке тұлға ғана тартылуы мүмкін.
Жазаның бұл түрі туралы шешімді бұзушы тарапынан келісім болған жағдайда ғана сот қабылдай алады. Бас тарту жауапкершіліктен босатуды білдірмейді, тек қоғамдық жұмыстардың орнына кінәлі адамға айыппұл салынады немесе жасалған әрекетке байланысты қамауға алынады.
Сот шешімінде азамат қоғамның игілігі үшін қанша уақыт жұмыс істеуі керек екендігі көрсетіледі.
Мысалы, дұрыс емес жерде қоқыс шығарғаны үшін кінәлі N ұйымында екі ай ішінде 10 сағаттық қоғамдық жұмыстарды ала алады, бұл осы кезең ішінде ол ұйымға келіп, күніне кемінде бір сағат жұмыс істеуі керек дегенді білдіреді. Қоғамдық жұмыстардағы екі айдағы сағаттардың жалпы саны сот шешімінде көрсетілген 10 сағаттан кем болмауы тиіс.
Қандай ережелер қолданылады
Қоғамдық жұмыстарға сотталған адам оларға кем дегенде бір сағат, бірақ күніне төрт сағаттан аспауы керек. Мұны оқудан немесе жұмыстан бос уақытта жасау керек.
Егер бұзушы еш жерде жұмыс істемесе және оқымаса, онда мұндай санат үшін басқа тәртіп орнатылған: қоғамдық жұмыстарда күніне ең көп сағат саны олар үшін сегізге дейін ұлғайтылды, ал ең азы өзгеріссіз қалады – кем дегенде бір сағат. Қосымша бар: құқық бұзушы қоғамдық жұмыстарда толық жұмыс аптасында жұмыс істей алады (40 сағат).
Маңызды. Қоғамдық жұмыстардағы құқық бұзушылар тегін жұмыс істейді.
Қоғамдық жұмыстарға біліктілікті қажет етпейтін міндеттер кіреді. Құқық бұзушылар қоғамдық жұмыстар түріндегі әкімшілік жазаны орындайтын ұйымдарды жергілікті әкімдіктер таңдайды.
Қандай мерзім қарастырылған
Әкімшілік құқық бұзушылықтар үшін қоғамдық жұмыстардың мерзімін 10-нан 100 сағатқа дейін белгілеу ұсынылады.
Салыстыру үшін, қылмыстық теріс қылықтар бойынша шкала басқаша-20-дан 200 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстар, ал ауырлығы аз және орташа қылмыстар үшін (Қылмыстық кодекс бойынша) – 200-ден 1200 сағатқа дейін.
Қоғамдық жұмыстар орындалуы тиіс кезең төрт айдан аспауға тиіс.
Кімді қоғамдық жұмыстармен жазалай алмайды
Кейбір адамдар қоғамдық жұмыстарға тартыла алмайды. Сотқа баптың қолданылуын жеке түсіндіруге құқық берілмейді, адамдардың тізімі қазірдің өзінде жазылған. Оларға мыналар жатады:
— жүкті әйелдер;
— үш жасқа дейінгі жас балалары бар әйелдер;
— үш жасқа дейінгі жас балаларды жалғыз тәрбиелеп отырған ер адамдар;
— 63 жастан асқан ер адамдар;
— он сегіз жасқа толмаған адамдар;
— 58 жастан асқан әйелдер;
— бірінші және екінші топтағы мүгедектер;
— шетел азаматтары және республика аумағында тұрақты тұрмайтын азаматтығы жоқ адамдар.
Жазаны кім өзгерте алады
Егер бұзушы өз міндеттерін орындаудан жалтарса, қоғамдық жұмыстар түріндегі жаза қайта қаралуы мүмкін. Әзірлеушілер келесі санаттағы адамдарды жалтарушылар деп санауды ұсынады:
— бас тартушылар-қоғамдық жұмыстарды орындаудан бас тартқан адамдар;
— сот белгілеген қоғамдық жұмыстарды орындау мерзімі ішінде ұйымда дәлелді себепсіз екі реттен артық келмеген адамдар;
— қоғамдық жұмыстарды орындау кезеңінде алкогольдік, есірткілік немесе уытқұмарлық масаң күйде болған бұзушылар, бұл медициналық куәландырумен расталады;
— Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге дәлелсіз себептермен кеткен адамдар.
Жаңа жаза қандай баптарға енгізіледі
Жазаның жаңа түрін – қоғамдық жұмыстарды енгізу жоспарланған баптардың тізімі үлкен.
Тек бірнешеуіне тоқталайық.
Отбасылық-тұрмыстық құқық бұзушылықтар. Құқық бұзушымен отбасылық-тұрмыстық қатынастарда тұратын, олардың тыныштығын бұзатын, жеке тұрғын үйде, пәтерде немесе өзге де тұрғын үйде жасалған, егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, балағат сөздер, қорлау, қорлау, үй тұрмыстық заттарының бүлінуі және басқа да іс-әрекеттер ескертуге не оларға тартылуға әкеп соғады. қоғамдық жұмыстарға 20 сағат немесе бес тәулікке әкімшілік қамауға алу.
Денсаулыққа қасақана жеңіл зиян келтіру 15 АЕК (1 АЕК 2023 жылы 3450 теңгеге тең) мөлшерінде айыппұл салуға немесе қоғамдық жұмыстарға 60 сағатқа дейінгі мерзімге тартуға не 15 тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамаққа алуға әкеп соғады.
Ұрып-соғу. Дене жарақатын салған, бірақ денсаулығына жеңіл зиян келтіруге әкеп соқпаған ұрып-соғу немесе өзге де күш қолдану әрекеттерін жасау 10 АЕК мөлшерінде айыппұл салуға немесе қоғамдық жұмыстарға 40 сағатқа дейінгі мерзімге тартуға не 10 тәулікке дейінгі мерзімге әкімшілік қамауға алуға әкеп соғады.
Дереккөз: informburo.kz
