КПО Қарашығанақта МӨЗ құрылысын қаржыландырады
Қарашығанақта газ өңдеу зауытының (МӨЗ) құрылысы Қазақстанда сұраныс артып келе жатқан тауарлық газ өндірісін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
«Қарашығанақ МӨЗ құрылыс жобасын іске асыру оператордың қаражаты есебінен жүзеге асырылатын болады. Ағымдағы жылдың ақпан айында «EPC» (Engineering, procurement and construction — жобалау, жабдықтау және құрылыс) тендеріне қатысуға құжаттарды қабылдау аяқталды. Қазіргі уақытта әлеуетті өнім берушілердің тендерлік өтінімдері бағалануда», — деді жақында Үкімет отырысында Энергетика министрі Алмасадам Сәтқалиев.
2022 жылдың соңында осы кен орнын игеру жобасына қатысушылардың бірі болып табылатын «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы (ҚМГ) АА сұратуына хабарлады «NewsHub.kz», бұл»жеткізу көлемі мен газды өңдеу принципі бойынша барлық тұжырымдамалық нұсқаларға алдын-ала техникалық-экономикалық бағалау жүргізіледі».
ҚМГ мәліметтері бойынша, қуаттылығы жылына 4,5 млрд текше метр зауыттың алдын ала құны 3 3-3,5 млрд құрады.
Өткен жылдың қараша айында бекітілген 2023-2027 жылдарға арналған ірі мұнай-газ және мұнай-газ химиясы жобаларын дамыту жөніндегі кешенді жоспарда ГӨЗ салу жобасын іске асыру жөніндегі стандартты кесте оны 2030 жылы пайдалануға беруге дайындықпен 6-7 жылға созылатыны айтылған. Алайда, 2023 жылы жеделдетілген тәртіппен барлық негізгі шешімдерді қабылдаған және оңайлатылған рәсімдер шеңберінде іске асыруды келіскен жағдайда, «Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг» компаниясы (КПО, жоба операторы) жобаны іске асыру мерзімдерін қысқарту және құрылысты 2028 жылы аяқтау мүмкіндігін айтты.
Қазір шартқа сәйкес, жылына 9 млрд текше метр көлеміндегі Қарашығанақ шикі газы ресейлік «Газпром»компаниясына тиесілі Орынбор ГӨЗ-де өңделеді. Келісімшартқа сәйкес, КПО жыл сайын «ҚазРосГаз» ЖШС (ҚМГ мен Газпромның бірлескен кәсіпорны, 50/50) 9 млрд текше метр шикі газды (+/-10%) сатады. Делдал оны Орынбор зауытында қайта өңдейді, жылына шамамен 7,5 млрд текше метр көлемінде тауарлық газ алады. Осы көлемнен ҚМГ мәліметтері бойынша, шамамен 6,5 млрд текше метр Қазақстанның ішкі нарығына «QazaqGaz» ұлттық компаниясының жүйесі арқылы, ал 1 млрд куб. текше метр келеді де Газпромға сатылады, оның орнына қарсы жеткізілім шеңберінде қазақстандық тарапқа бірдей бағамен газдың бірдей көлемін жеткізеді. Қайта өңдеу шарты 2038 жылға дейін қолданылады.
КПО бағалауы бойынша, ол 2037 жылы өнімді бөлу туралы түпкілікті келісімнің (ӨБК) қолданылу мерзімінің соңына дейін сұйық көмірсутектерді өндіруге елеулі әсер етпей, кен орнында шикі газ өндіруді жылына 13 млрд-қа дейін арттыра алады.
Осылайша, оператор шикі газдың көп бөлігін Ресейде өңдейді. Дегенмен, жаңа ГӨЗ елімізде тауарлық газ өндірісін едәуір арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, зауыт КПО-ның 1970-ші жылдардың аяғынан бері жұмыс істеп келе жатқан және мезгіл-мезгіл істен шыққан Орынбор ГӨЗ-ге тәуелділігін белгілі бір дәрежеде төмендетеді. Бұл ретте шикі газды қайта өңдеуді тоқтату кен орнында газ конденсаты өндірісінің төмендеуіне әкеледі.
Қашаған және Жаңаөзен
Батыс Қазақстан облысындағы Қарашығанақтағы МӨЗ — ден басқа, Энергетика министрлігі басшысының мәліметінше, 2026-2030 жылдар аралығында тағы үш газ өңдеу зауытын кезең-кезеңімен пайдалануға беру басталады. Атырау облысында қуаттылығы жылына 1 және 2,5 млрд текше метр болатын екі зауыт салынады. Олар Қашаған кен орнынан шикі газды өңдейтін болады. Маңғыстау облысының Жаңаөзен қаласында қуаттылығы жылына 900 млн текше метр және құны 168 млрд теңге болатын тағы бір зауыт салынады. Оның құрылысына ҚМГ активтерінің құрылымына кіретін «Қазақ газ өңдеу зауыты» ЖШС (ҚазГӨЗ) жауап береді.
Егер Маңғыстау зауытында барған сайын аз болжамды болса, ұлттық компанияның мәліметінше, ол 2026 жылы пайдалануға берілетін болса, Қашағандармен жағдай біршама күрделі. Қуаттылығы жылына 1 млрд текше метр және құны 390 млрд теңге болатын алғашқы МӨЗ 2021 жылы салына бастады, ал 2023 жылы пайдалануға беруді жоспарлады, бірақ 2022 жылы жоба инвесторы-«GPC Investment»ЖШС — нің иелері өзгерді. Компания ұлттандырылып, QazaqGaz басқаруына берілді. Өткен жылы газ операторы жобаға техникалық аудит жүргізіп, оған түзетулер енгізді. Бұл ретте құрылыстың аяқталу мерзімі 2025 жыл деп аталды. Алайда, бірқатар дереккөздердің мәліметтері бойынша, жобаны іске асыру әлі де артта қалып отыр және келесі жылы зауыттың іске қосылуы екіталай.
Үкімет отырысында Алмасадам Сәтқалиев Қашағанда газ өңдеу зауыттарын салу үшін инвестор — UCC Holding катарлық компаниясы тартылғанын хабарлады. Қазір QazaqGaz және UCC Holding арасында осы жобаларды іске асырудың соңғы шарттары келісілуде. QazaqGaz басшысы Санжар Жаркешов UCC Holding — пен бірлесіп салу жоспарланып отырған екі зауыт туралы айта келе, бірінші зауыт шамамен 1 1 млрд, ал екіншісі-2 2-2, 5 млрд бағаланады деп мәлімдеді.
