Орал қоғамшылары сот арқылы жарыққа тарифтің өсуін жоюға үшінші рет әрекет жасауда
«Батыс өңірдің барлық облыстарының ішінде БҚО — да электр энергиясына ең халыққа қарсы тариф бар екендігімен келісе алмаймыз: Атырауда электр энергиясы 11,83 тг/кВт/сағ (ҚҚС – пен), Ақтөбеде – 18,61 тг/кВт/сағ (ҚҚС-пен), Ақтауда-23,15 тг/кВт/с (ҚҚС-пен). БҚО-да 10 қыркүйектен бастап баға 28,16 тг/кВт/сағ (ҚҚС-пен) белгіленді. Бұл елдің біртұтас энергетикалық жүйесінде. Сондықтан біз бұл мәселеде әділ сот шешімін іздеуді жалғастырамыз. Бұл үшін көптеген негіздер бар», — дейді»Жария» қоғамдық бірлестігінің өкілдері.
БҚО-да 2024 жылдың 10 қыркүйегінен бастап жұмыс істей бастаған электр энергиясының жаңа тарифін заңсыз деп тану туралы қоғам белсенділерінің сот эпосы бірнеше айға созылады.
«Жария» ЖШҚ өкілі Татьяна Хан бастапқыда мүдделі тараптар БҚО-да электр энергиясының бағасын көтеру мәселесін талқылауға халықтың қатысуын болдырмау үшін қолдан келгеннің бәрін жасағанын түсіндіреді.
Монополияға қарсы департамент қоғамдық тыңдаулар өткізілгені туралы тиісті түрде жарияламады, Оралдағы адамдар фактіден кейін білді. Кейін жұртшылыққа тыңдау туралы хабарландыру Тараз қаласында шығатын газетте жарияланғанын түсіндірді.
2024 жылдың қыркүйегінде «Жария» ЖШҚ БҚО Табиғи монополияларды реттеу департаментіне БҚО электр энергиясына жаңа тарифті келісу рәсімін жарамсыз деп тану және 28,16 тг/кВт/сағ (ҚҚС-пен) бағаны келісу туралы Департаменттің дәлелді қорытындысының күшін жою туралы талап арыз берді.
Ауданаралық экономикалық сот талапты қараусыз қалдырды. Қоғам қайраткерлері облыстық сотқа шағым түсіріп, оның нәтижесі бойынша талап арыз экономсудқа қайтарылды. Бірақ сот процесінде сот ісін әкімшілік сот қарауы керек екендігі анықталды. Енді дау сол жерде шешілетін болады.
Ешқандай жолмен басталмайтын сот ісін жүргізуге дайындық барысында «Жария» ЖШҚ ТМРК-де тарифті көтеру туралы дәлелді қорытынды алды.
— Бұл уәжді қорытындыны ТМРК бізге ұзақ уақыт бермеді, оны барлық күш-жігермен ұстады. Біз оны алған кезде мемлекеттік органның осы құжатты жасау кезінде бірқатар бұзушылықтарға жол бергенін көрдік, – дейді Татьяна Хан. — Дәлелді қорытынды қолданыстағы заңнама нормаларын өрескел бұза отырып, тұтынушылардың мүдделеріне нұқсан келтіре отырып қабылданды.
Оның айтуынша, БҚО-да электр энергиясын сатудың келісілген бағасы негізсіз көтерілген.
Біріншіден, тарифтің көтерілу себептерінің бірі облыс үшін қажетті электр энергиясын өндіре алатындай етіп, КПО б.в. үшін сатып алынатын тауарлық газдың жоғары бағасын есептеу кезінде қолдану болды. Сатып алу кезінде 18 000 теңге бағасының орнына 32 000 теңге (1000 текше метр үшін) бағасы қолданылды. Бұл ірі тұтынушылар мен майниг фермаларына қолданылатын баға.
Монополияға қарсы департаменттің бұл бөлігінде «Газ және газбен жабдықтау туралы» ҚР Заңына қайшы жүргізілді, оның 2-4-тармағының 20-бабында тауарлық газды көтерме сатып алуға жоғары бағалар халық пен заңды тұлғалар үшін электр энергиясын өндіру үшін қажетті тауарлық газды өткізу жөніндегі қатынастарға қолданылмайтындығы туралы арнайы нақтылау бар.
Энергиямен жабдықтаушы ұйым — «Батыс энергоресурстар» ЖШС (немқұрайлылық немесе ниетпен) — жеткізу мақсатын нақтыламай және тиісті алушыны көрсетпей (КПО б.в. қандай болып табылады) тауарлық газды жеткізуге шарт жасасқан жағдай есептеулерде тауарлық газдың жоғары бағасын қолдану үшін негіз бола алмайды. Соңғы тұтынушылар «Батыс энергоресурстар» ЖШС қателіктері үшін жауап бермеуі тиіс.
Тарифті көтерудің екінші себебі, монополияға қарсы департамент «Батыс энергоресурстар» ЖШС-нің электр энергиясын нақты мәндеріне қарсы өткізудің жылдық көлемін негізсіз асырып, оны монополист мәлімдеген 973 млн кВт/сағ орнына 1 млрд 116 млн 458 мың кВт/сағ көлемінде белгілеп, нақты жылдық көлемін 146 млн кВт/сағ-қа арттырды.
— Іске асыру көлемін ұлғайту-тек монополияға қарсы органның бастамасы бойынша, оны түсіндіруге болмайды. Бұл не үшін жасалды? Кәсіпорынға қосымша 146 миллион кВт / сағат қажет пе – немесе бұл тарифті көтеруге тағы бір жақсы негіз болу үшін саналы түрде жасалды ма? — дейді Татьяна Хан. — Шынында да, жылына электр энергиясын сатудың жасанды түрде ұлғайтылған көлемі монополистке тасымалдауға, электр энергиясының қосымша көлемін өткізуге шамадан тыс есеп айырысуға мүмкіндік береді, олар өз өтінімінде мәлімдемеген. Мүмкін, бұл 146 миллион кВт/сағ электр энергиясы қағазда қалады. Бірақ олар көтерілген тарифтің есебіне енді.
Үшіншіден, департамент кәсіпорынның жылдық еңбекақы қорын негізсіз ұлғайтты. Мәселен, «Батыс энергоресурстар» ЖШС әкімшілік персоналының жалақы қоры 2024 жылғы қыркүйекте жарыққа тарифтің өсуінен кейін 30% — дан астам өсті және айына 700 млн теңгені құрады (2024 жылғы сәуірде ол 520,8 млн теңгені құрады). Өндірістік персоналдың жалақысы 10% — ға өсті (16,6-дан 18,4 млн теңгеге дейін).
– Сәуір айында» Батыс энергоресурстар » ЖШС ұжымдағы жалақыға инфляция индексін қолданды – оны 6% — ға арттырды. Тамыз айында олар өтінімге жалақыны 9% — ға – өндірушілерге және 32% — ға-әкімшілік қызметкерлерге көтеруді енгізді. Таңдалған модель бойынша есептеулерге тек 3% — ға өсуді қосу керек болғанымен, сол кезде ресми инфляция 9% — ға тең болды және қызметкерлердің жалақысы сәуір айында индекстелді. Бірақ DREM инфляция индексін қамтитын жалақының жоғарылауын қамтамасыз ететін басқа есептеу моделін қолданды,– деп түсіндіреді Татьяна Хан. — Бұл, сайып келгенде, электр энергиясын босату бағасының өсуіне ықпал етті.
«Жария» ЖШҚ өкілі «ОА» журналисімен Фемида өкілдерімен әңгімелесу барысында соттар электр энергиясының тарифі неден тұратынын және оның БҚО-да көтерілуі неге заңсыз екенін білуге мүдделі емес деген пікір білдіретінін айтты.
– Біз әділ сот талқылауын күтеміз, оның барысында біз істің шынайы жағдайын: біздің өңірде электр энергиясының осындай жоғары тарифі қалай қалыптасқанын, облыста газ кен орындары бар, неге және кімнің кінәсі бойынша тарифке тауарлық газды фантастикалық бағамен сатып алуға арналған шығындар енгізіледі деп үміттенеміз. Монополияға қарсы департаменттің шенеуніктері мұндай дәлелді қорытындыларды қабылдаған кезде, барлық заңдарды, ережелерді және басқа да нормативтік актілерді бұза отырып, тарифті көтеруге ықпал ететін дұрыс емес есептеулер жасалған кезде не басшылыққа алатынын білгіміз келеді, – дейді Татьяна Хан. – Және, әрине, халық тарапынан АЗАМАТТЫҚ БЕЛСЕНДІЛІК артқанын қалаймын.
Ақыр соңында, сіз келісесіз, коммуналдық тариф неғұрлым жоғары болса, соғұрлым біз кедейленеміз, азық-түлік, білім беру және бос уақыт себетіміз азаяды.
Людмила КАЛАШНИКОВА
ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ОҚЫҢЫЗ: Орал соты қоғамшылардың жарыққа тарифті көтеру жөніндегі тыңдауларды жарамсыз деп тану туралы талабын қараудан бас тартты
