БҚО -ның салық есебінде «Qazaq kalium Ltd.» жобасының инвесторы жоқ
«Сатимола» кен орны базасында калий тұздарын өндіру жөніндегі байыту-өндірістік кешенінің құрылысы Үкімет бекіткен басым бағыттардағы жоғары қайта бөлу кластерлерінің тізбесіне енді. Елімізде осындай 15 мега-жоба бекітілді. Батыс Қазақстан облысының әкімдігі «Qazaq Kalium Ltd» жеке компаниясына Ақжайық ауданы Базаршолан ауылдық округінің аумағында жалпы ауданы 298,43 га жер учаскесін бөлді. Компания өткен жылы миллиард теңгеден астам салық пен бонустар төледі, бірақ бұл ақша біздің облыс емес, астана бюджетіне түсті. «Qazaq Kalium Ltd» салық есебінде елорданың Есіл ауданының мемлекеттік кірістер басқармасында тұр.
Калий тұздарын өндіру жобасы ауқымына байланысты мега жоба деп аталады. «Кәсіпорын ашылғаннан кейін Қазақстан әлемдік нарықтағы өндіріс үлесінің 14% — покрыт қамтитын калий тыңайтқыштарын әлемдік өндірушілердің үздік 5 -топқа кіреді. Бұл жобаға инвестициялардың жалпы көлемі 1,6 трлн теңгені құрайды, кешенді салу мен пайдаланудың барлық кезеңдерінде 5 мың жұмыс орнын құру жоспарлануда», — деді компания иесі Нұрлан Артықбаев өткен жылдың ақпан айында БҚО-ға барған кезде премьер-министр Олжас Бектеновке.
Жоба республикалық бюджеттен қаржыландырылатын болады, — деп хабарлады өнеркәсіп және құрылыс министрлігі «Орал апталығы»редакциясының сұрауына жауап ретінде. «Республикалық бюджеттен қаржыландыру жобалардың әзірлігіне қарай тек қажетті инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды жүргізу үшін ғана қаралатын болады» — деп министрліктің жауабынан үзінді келтіреміз.
Осы жеке жобаны бюджеттен қаржыландырудың параметрлері мен шарттары туралы Өнеркәсіп министрлігі ештеңе хабарлаған жоқ.
2024 жылдың наурыз айында БҚО әкімдігі «Qazaq kalium Ltd.»Ақжайық ауданы Базаршолан ауылдық округінің аумағында жалпы ауданы 298,43 га жер учаскесін бөлді.
Сонымен қатар, аудан әкімдігі компанияға су құбырын салу үшін 89 гектар, электр беру желісін жүргізу үшін 231 гектар, газ құбырын жүргізу үшін 148 гектар жер берді.
Бұл жоба қазір қай кезеңде?
Бұл туралы Өнеркәсіп министрлігі хабарлады «2023 жылдың соңында калий тұздарын өндіру технологиясын анықтау және қосылған құны жоғары калий тыңайтқыштарын өндіру мақсатында әйгілі Tetra Tech халықаралық инжинирингтік компаниясымен (АҚШ, Ұлыбритания) келісімге қол қойылды.
Tetra Tech-пен жұмыс барысында халықаралық талаптар бойынша қорларды растау және технологияларды анықтау үшін 15 геологиялық ұңғыманы (тереңдігі 800 метр) қосымша бұрғылау қажет болды.
Осы мақсатта қазақстандық компаниямен келісімшарт жасалды, техника мен жабдықтарды жұмылдыру жүргізілді.
Сондай-ақ, қазақстандық және халықаралық талаптарды сақтай отырып, оңтайлы бұрғылау жұмыстарын жүзеге асыру үшін неміс инжинирингтік компаниясы тартылды. Бүгінгі таңда бұрғылау жұмыстары аяқталу сатысында, 14 ұңғыма бұрғыланды. Сондай-ақ инфрақұрылымның (газбен жабдықтау, электрмен жабдықтау және шаруа қожалықтарын сумен жабдықтау) жұмыс жобаларын әзірлеу аяқталды.ауыз су). Жобалар ведомстводан тыс кешенді сараптамаға жіберілетін болады.
2024 жылы ҚР Президенті мен Германияның Федералды канцлерінің қатысуымен «Qazaq Kalium Ltd» АҚ мен KFW bankengruppe, Euler Hermes Group неміс банкі арасында» осы жоба бойынша өзара ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды», — деп хабарлады өнеркәсіп және құрылыс министрлігі.
Өткен жылы «Qazaq Kalium Ltd» компаниясы бюджетке 169 млн теңге аударды. Бұдан басқа, бұл компания бонустар ретінде 874.6 млн теңге аударды және ауыл шаруашылығы және орман алқаптарын алып қою кезінде ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы өндірісінің шығындарын өтеу ретінде-70 млн. бұл аударымдар Астана бюджетіне кетті, өйткені «Qazaq Kalium Ltd» елорданың Есіл ауданының мемлекеттік кірістер басқармасында есепте тұр, — бұл фактіні Батыс Қазақстан облысы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасында растады.
«Qazaq Kalium Ltd» иесі кім?
«Курсив» басылымы және басқа да бірқатар БАҚ осы компанияның құрылтайшысы Нұрлан Артықбаевты атайды. Ол Qazaq Stroy ірі құрылыс компаниясының негізін қалаушы және басшысы.
«Курсив» Сингапурдың Qazaq Potassium Pte Ltd. бенефициар деп те атайды.
2022 жылы Ақжайық ауданында «SRPM RESOURCES LTD» жеке компаниясы қоғамдық тыңдау өткізді. Оның құрылтайшысы-Лейла Қасыманова. Ол компаниялардың иесі, оның ішінде «KAZAQ POTACH LTD»ЖШС бар.
«Сатимола» кен орнының тарихы:
БҚО Ақжайық ауданындағы Сатимол бор-калий тұздарының кен орны 1963 жылы ашылды. 40 жылдан кейін, 2004 жылы «Сатбор» ЖШС шетелдік қатысуымен қазақстандық компания Қазақстанның энергетика және минералдық ресурстар министрлігімен бор-калий тұздарын барлауға және оларды өндіруге шарт жасасты. Компания пайдалы қазбаларды шахта әдісімен өндіреді деп жоспарланған болатын. Болашақта компания кен орнында қайта өңдеу кешенін салуды көздеді, бірақ бұл ешқашан болған емес. «Сатбор» ЖШС басшысы, білім беру бойынша тау-кен инженері Талғат Қасенов 12 жыл ішінде кен орнын игеруге 47 миллион доллардан астам қаражат салған компанияны жоғарыдан түскен тапсырыс бойынша тартып алды дейді.
ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ОҚЫҢЫЗ: БҚО-дағы Сатимола калий кен орнын игерудің жағымсыз салдары туралы экобелсенді мәлімдеді
«БҚО калий тұздарының бірегей кен орнын жоғалтуы мүмкін» – Тау-кен инженері Талғат Қасенов (ВИДЕО)
