«Жағдай қайталанады, қорытынды жасалмады»: БҚО прокурорлары су тасқынына дайындыққа наразы
2024 жылы Батыс Қазақстан облысы соңғы 80 жылдағы ең ірі су тасқынына тап болды. 22 елді мекен су астында қалды, 10 мыңнан астам ғимарат қирады, оның 1509-ы тұрғын үй. Мыңдаған азаматтар үйсіз қалды. Бұл аймақ су тасқынының мұндай көлеміне дайын болмады. БҚО прокурорының бірінші орынбасары Дәурен Омарғалиев бұған жергілікті атқарушы және уәкілетті органдар тарапынан жүйелі кемшіліктер себеп болғанына сенімді. Осы себепті қауіпті кезеңге дайындықты облыс прокурорлары бақылауға алды.
— Жыл сайын облыс халқы мен аумағын төтенше жағдайлардан қорғау мәселелерін талдаймыз және тексереміз. Өткен жылы біздің қадағалау актіміз бойынша жеті лауазымды тұлға тәртіптік жауапкершілікке және екеуі әкімшілік жауапкершілікке тартылды. Жазалар су тасқынына қарсы іс-шаралар жоспарының орындалмауымен байланысты. Ағымдағы жылы жағдай қайталанады, тиісті қорытынды жасалмады. Атап айтқанда, облыс әкімінің 10 қаңтардағы өкіміне сәйкес су тасқынына қарсы жұмыстарды ұйымдастыру бойынша штаб құру қажет болды. Орындау мерзімі 1 ақпанға дейін. Алайда, Орал қаласында штаб құрылмаған, — деді Дәурен Омарғалиев.
Оның айтуынша, әкімдіктер құтқарушыларға деректер мен проблемалық мәселелерді уақтылы ұсынуы керек. Алайда, мұнда да жергілікті атқарушы органдар белгіленген мерзімде мұндай деректерді жібермейді. Бұл, Омарғалиевтің айтуынша, әкімдіктер мен ТЖ органдары арасындағы өзара іс-қимылдың жеткіліксіздігін көрсетеді, бұл құтқарушыларда су айдау, қорларды, техниканы қалыптастыру жөніндегі бригадалардың және ауылдық округтерге бекітілген жауапты тұлғалардың дайындығы туралы мәліметтердің болмауына алып келді.
— Орындаудың бұзылуы туралы айта отырып, жоспарлау мәселелеріне жеке тоқталғым келеді. Бұл процесс төтенше жағдайлардың алдын алудың маңызды кезеңі болып табылады. Сонымен қатар, Қаратөбе ауданының су тасқыны кезеңіне дайындық жоспары алдыңғы жылдары көрініс тапқан, яғни жай ғана қайталанған пункттерден тұрады. Жоспар 2024 жылдың көктемінде болған жағдайды талдаусыз және есепке алмай жасалған. Сол кезде Қоржын ауылы толығымен су астында қалғанын еске саламын, — деп атап өтті прокурор.
Сонымен қатар, іс-шаралар жоспарында қарды тазарту және шығару, күштер мен құралдардың дайындығын тексеру қарастырылмаған. Прокурор Жаңақала ауданының жоспарын да сынға алды. Осы бұзушылықтар үшін Орал, Қаратөбе және Жаңақала ауданының әкімдері тәртіптік жауапкершілікке тартылды. Омарғалиев жаза басты мақсат емес екенін айтады.
Прокурордың айтуынша, топырақтың терең қатуын ескере отырып, еріген сулар бүгінде қауіп төндіреді. Олардан қорғау үшін 57 бөгеттің құрылысы басталды. Бұл құрылыстар жасанды кедергі болуы және еріген сулардың даладан елді мекендерге енуіне жол бермеуі тиіс. Алайда Омарғалиев су тасқыны қаупі бар 58 ауыл әлі де қорғалмағанын атап өтті.
– Бұл ретте жұмыстардың өздері бойынша шағымдар бар. Бәйтерек ауданында 19 бөгет бойынша жобаларға сараптама Smart Build Expertise ЖШС жеке ұйымында жүргізілді. Ал бұл жобалар мемлекеттік сараптамадан өтуі керек еді. Орал қаласында сегіз бөгеттің құрылысы жер учаскесін бөлусіз және жобаны әзірлеусіз жүргізілді, бұл жұмыстың сапасына күмән келтіреді және сәйкесінше олар судың үлкен массасынан қорғай ала ма? Орал және Бәйтерек ауданының әкімдері бұзушылықтарды жоюы керек. Атап айтқанда, Бәйтеректе жобаларға мемлекеттік сараптама жүргізу, облыс орталығында ЖСҚ әзірлеу, оларға сараптама жүргізу және жер учаскелерін ресімдеу. Осыдан кейін бөгеттердің сәйкестігіне техникалық тексеру ұйымдастырылуы қажет, — деп атап өтті Дәурен Омарғалиев.
