БҚО бюджеті жарты миллиард теңгені жоғалтуы мүмкін: тұрақтандыру қорын жеткізуші келісімшартты бұзып, бережақ болып қалды

Экономикалық сот «Ақжайық» ӘКК-нің «Baystone» ЖШС-не 543.4 млн теңгеге талап-арызын қанағаттандырды. Серіктестік тұрақтандыру қорына екі мың тонна картопты төмендетілген бағамен жеткізуі керек еді. Бірақ картоп жеткізілмеді, ӘКК талабы бойынша ақша қайтарылмады. Енді жарты миллиард тақ теңге бюджетке қашан оралады деген сұрақ туындайды. «Baystone» ЖШС басқа жоғалған талап-арыздар бойынша орындалмаған міндеттемелері және салықтар бойынша берешегі бар.

«Baystone» ЖШС 2023 жылдың наурыз айында картоп, пияз және сәбізді форвардтық жеткізу шарты бойынша облыс бюджетінен «Ақжайық» ӘКК арқылы 489 056 мың теңге алды. Ол тек картопты тұрақтандыру қорына екі мың тонна картопты төмендетілген бағамен қоюы керек еді. Бірақ бұл жеткізушінің «әлеуметтік» картобы ешқашан сауда желілерінде пайда болған жоқ.

«Бұл алдын-ала ойластырылған! — деп,»Ақжайық» ӘКК орынбасары Фархад Жолбаев болған оқиғаны эмоционалды түрде бағалады.

«Дәл осы уақытта облыста картоп айтарлықтай қымбаттады, ал сауда желілерінде біздің тұрақтандыру картобымыз біраз уақыт болмады».

Бұл жеткізушіде картоп болды ма?

«Болды», — дейді Жолбаев.

— Біз барлық келісімшарттық көлемді күзде олардың қоймаларында тіркедік. Біздің актіміздің негізінде біз сотты жеңіп алдық.

Жолбаев «Baystone» ЖШС басшылығы оған бағаның күрт өсуі мен сұранысты пайдалана отырып, тұрақтандыру картобын «солға» сата алатынын жоққа шығармайды. «Бірақ біз олардың картопты қайда бөлгенін нақты айта алмаймыз», — дейді ол бірден.

«Baystone» ЖШС басшылығы шарт бойынша міндеттемелердің орындалмауын форс-мажорлық мән — жайлармен-өткен жылдың көктеміндегі су тасқынымен түсіндірді. «Baystone» ЖШС-нің Дарьян ауылдық округінде мың гектар егіс алаңы бар.

Бірақ бұл ретте серіктестік су тасқынынан зардап шеккен шаруашылықтардың тізімінде жоқ және материалдық залалды өтеуге өтінім берген жоқ — бұл бізге ауыл шаруашылығы басқармасында расталды.

Тұрақтандыру қорын жеткізуші ретінде «Baystone» ЖШС таңдау кімнің жауапкершілігінде?

«ӘКК әкімдіктің өңірлік тұрақтандыру қорын басқару жөніндегі комиссиясының шешімдерінің орындалуын қамтамасыз етеді» — деп жауап берді «Ақжайық» ӘКК.

Комиссияны облыс әкімінің орынбасары басқарады, оған облыс мәслихатының депутаттары кіреді. Олар форвардтық келісімшарттар жасалатын және облыс бюджетінен қарыз бөлінетін тұрақтандыру қорының жеткізушілерін анықтайды.

Комиссия 2023 жылы «Baystone» ЖШС-на көкөністерді форвардтық сатып алуға 489 056 мың теңге бөлді.

Бұл «Baystone» ЖШС комиссиясының жалғыз қолдауы емес. 2024 жылы комиссия 31.05.2034 жылға дейінгі мерзіммен жылдық 2,5% сыйақы мөлшерлемесімен 1 000 000,0 мың теңге сомасына сақтау көлемі 7000 тоннаға дейінгі көкөніс қоймасының құрылысын аяқтауға серіктестікті қаржыландыруды мақұлдады.

«Baystone» ЖШС қандай критерийлер бойынша тұрақтандыру қорының төрт жеткізушісінің қатарына таңдалды?

Біздің бұл сұрағымыз кездейсоқ емес, өйткені біз бұл компанияны мұқият қарастырдық.

«Baystone» ЖШС 2013 жылдан бері жұмыс істейді. Құрылыс тасын өндірумен айналысқан. 2017 жылы ЖШС өзінің тіркеу деректеріне тағы бір қызмет түрін — көкөністер мен тұқымдарды өсіруді қосады. 2022 жылдан бастап көкөністер мен жемістердің көтерме саудасымен айналысады.

Серіктестік төлеген салықтарға қарағанда, 2024 жылға дейін оның шоттарына 489 миллион бюджет түскенге дейін оның айналымы өте қарапайым болды. 2024 жылы ол салық түрінде 94 млн теңге төледі, бірақ бір жыл бұрын — барлығы 16.7 млн.

«Baystone» ЖШС-нің 10 млн 300 мың теңгеге салық және сот орындаушылық өндірісі бойынша берешегі бар.

Салық берешегіне қарамастан, серіктестіктің шоттарын салықшылар бұғаттамайды.

Деректер базасындағы Компания бірқатар жоғалған сот процестеріне және сот орындаушыларының шоттар мен мүлікке тыйым салуына байланысты сенімсіз деп белгіленді. Компанияға 31 рет әкімшілік айыппұл салынды, оның ішінде салық және монополияға қарсы органдар мен еңбек инспекциясы — қызметкерлерге жалақы төлемеу.

Әкімшілік талаптардың ішінде шарап материалы мен сыраны, есепке алу-бақылау маркаларын және темекі өнімдерін акциздік маркалармен қоспағанда, алкоголь өнімін таңбалау ережелерін бұзу да бар.

«Baystone» ЖШС кімдікі?

Серіктестіктің иесі 2025 жылдың ақпан айынан бастап Станислав Качало — «КазАрмаПром» ЖШС және «Армаг-Сервис» ЖШС директоры және иесі, облыс әкімінің бұрынғы орынбасары (2001-2005) болып табылады. Ол Серғазы Исембаев пен Ольга Измалковадан серіктестік сатып алды.

Осыдан екі ай бұрын ЖШС сатып алған Качало компанияның «Ақжайық»ӘКК алдындағы ірі сомаға берешегі туралы білді ме? Оның ЖШС бұл соманы облыс бюджетіне қайтара ала ма?

Біз оған осы сұрақтарымызды жібердік.

Станислав Павлович бізге жауап беруге уәде берді, бірақ осы материалды жариялау кезінде одан ешқандай жауап түскен жоқ.

ТАҚЫРЫП БОЙЫНША ОҚЫҢЫЗ: БҚО тұрақтандыру қорынан сатып алынған арзан картоптың жартысы табылған жоқ

«Ұсақ, кесілген, шіріген» – оралдықтар БҚО тұрақтандыру қорынан картоптың сапасына наразы