Ережесіз құрылыс: Оралдағы әрбір төртінші құрылыс салушы заң бұзушылықтармен жұмыс істейді
Рейдтер кезінде қаланың сәулет бөлімінің мониторингтік тобы құрылыс жүргізілген немесе рұқсат құжаттары жоқ 10 құрылыс нысанын анықтады. Немесе техникалық және авторлық қадағалау мамандарының қатысуынсыз. Құрылыс алаңын қоршаусыз немесе объектінің паспортынсыз көп қабатты үйлер салу фактілері болды.
Орал қаласының сәулет бөлімі басшысының м.а. Альбина Жардемова «»-на қалада 40-тан астам құрылыс салушы компания жұмыс істейтінін айтты. Олардың 10-ы көптеген жылдар бойы үй салып келеді, қалыптасқан қызметкерлер ұжымы, жақсы беделге ие. Жылына кемінде 1-2 үй салатын кем дегенде 30 фирма бар, олар құрылыс нарығына жақында келді. Дәл осы шағын компаниялар көп қабатты үй немесе таун-хаус үйін қадағалаусыз салады, олар авторлық қадағалауды үнемдейді, салынып жатқан ғимараты үшін объектінің төлқұжатын жасауды ұмытып кетеді.
Орал құрылыс компаниялары құрылысты қолдарында рұқсат құжаттарысыз қаншалықты жиі бастайды?
— Бұл сирек кездеседі. 10 компанияның бірі – бұл сөзсіз. Бұл бұзушылық үшін ҚР ӘҚБтК бойынша айыппұл үлкен – 100 АЕК-тен астам. Негізінен қала бойынша бірнеше нысан салатын жеке құрылыс салушылар бұзады, — деп түсіндірді Альбина Жардемова.
Оның айтуынша, бірнеше жыл бойы Орал қаласының сәулет және қала құрылысы бөлімі ММ жанында құрылысқа жоспарланған нысандардың мониторинг тобы бар. Сәулет бөлімінің мониторингтік тобы аптасына кемінде 2 рет қала бойынша құрылыстарды тексеруге шығады.
Қазір бұл жұмыс бөлімде мамандардың жетіспеушілігімен қиындады-бөлім басшысы, сектор меңгерушісі, бөлім басшысының орынбасары жоқ.
Қала бойынша рейдтер барысында сәулет бөлімінің мамандары салынып жатқан объектілерге рұқсат беру құжаттары бойынша мониторинг жүргізеді, яғни бұл берілген сәулет – жоспарлау тапсырмалары бойынша және эскиздік жобаның келісімі бойынша, эскиздік жобаға және берілген рұқсат беру құжаттарына сәйкестігіне мониторинг жүргізеді.
Егер СЖТ берілгеннен кейін бірден сәулет бөлімінің мамандары объектіге барып, оның салынғанын көрсе, онда бұл қала құрылысы саласындағы бұзушылық-құрылыс рұқсат құжаттарынсыз басталды. Келісілген эскиздік жоба жоқ, құрылыс салушы қазірдің өзінде жұмысты бастады.
Сондай-ақ, сәулет бөлімі құрылыс алаңдарының сыртқы жағдайына – қоршауларға, объектінің паспортына мониторинг жүргізеді. Олар құрылыста техникалық қадағалау, авторлық қадағалау бар-жоғын қарастырады.
Егер қандай да бір бұзушылықтар анықталса, ҚР Әкімшілік Кодексіне сәйкес тиісті шаралар қабылдау үшін құжаттарды мемлекеттік сәулет бақылау басқармасына (МСББ) жібереді.
МСББ құрылыс салушыларға бұзушылықтарды жою туралы нұсқама береді, бұзушыларға айыппұл салады.
— Жыл басынан бері біз МСББ-на 10-ға жуық хат жібердік-олар бойынша басқарма инспекторлары жұмыс істейді. Олардың кейбіреулері бойынша сот талқылауы жүріп жатыр-біз 3 нысанды бұзу туралы мәселе қойып отырмыз, олардың ішінде Досмұхамедов 33 көшесіндегі құрылысқа бұзу туралы ұйғарым берілді. Онда құрылыс салушы құрылысқа рұқсат құжаттары жоқ үш қабатты ғимарат тұрғызды, — деді Альбина Жардемова. — Сот Досмұхамедов көшесі, 33 мекенжайы бойынша ғимаратты бұзу туралы қаулы шығарды. Бірақ иесі ғимаратты бұзбайды. Мүмкін апелляциялық шағым берген шығар. Жалпы, заңсыз салынған ғимаратты бұзу процедурасы тез емес. Іс жүргізу барысында құрылыс салушы рұқсат беру құжаттарын қарауға, құрылысты заңдастыруға өтініш береді, ал егер басқа бұзушылықтар болмаса, онда мемлекет тарапынан бұл құрылысты заңдастыруға ешқандай шектеулер жоқ. Бұл заңнамадағы осындай құқықтық қақтығыс.
Бас сәулетшінің м.а. рейдтер барысында оның әріптестері фактіні анықтағанын атап өтті – Тәуелсіздік көшесі, 143 мекенжайы бойынша ғимарат рұқсат құжаттарынсыз салынуда. Егер болашақта компания жобаны, СЖТ ұсынса, онда құрылыс жалғасады.
Ниеткалиев көшесі, 131-де сәулет бөлімінің мониторингтік тобы эскиздік жобамен сәйкес келмейтінін анықтады – үйдің қасбеті келісілген эскизге сәйкес келмейді.
— Әрбір салынып жатқан объектіде объект паспортының және құрылыс қоршауының болуын міндетті түрде қарастырамыз. Құрылыс алаңы міндетті түрде қоршалуы керек. Құрылыс салушы Жуков көшесі, 14 бойында салынып жатқан ғимараттың айналасына берік қоршау орнатпағандықтан, осы жылдың қаңтар айында қайғылы оқиға орын алғанын есімізде сақтаймыз-салынып жатқан ғимараттан кірпіш құлаған адам қаза тапты, – деді Альбина Жардемова. — Қоршаулары жоқ компаниялар біздің НҰСҚАМАЛАРЫМЫЗ бойынша МСББ айыппұл салады.
Айта кетейік, 2024 жылы Орал әкімдігінің сәулет бөлімінің мониторингтік тобы қала құрылысы саласында 20-ға жуық бұзушылықты анықтады. ТЖ режимі кезінде су тасқынына байланысты қалаға шығу саны қысқарды, көптеген құрылыс компаниялары өз жұмыстарын тоқтатты.
Қаланың бас сәулетшісінің м.а. өткен жылы құрылыс салушыларда өрескел бұзушылықтар аз болғанын айтты. Көбінесе құрылыс алаңдарында объектінің паспорты көрсетілмеген, бірақ рұқсат құжаттары жоқ тұрғын үй көпқабатты үйлерін салу фактілері де болған.
Альбина Жардемова мониторинг барысында жыл сайын мамандар берілген рұқсат құжаттары бойынша 3 немесе 4 қабатты үй салуға тиіс объектілерді анықтайтынын, бірақ құрылыс барысында жобаны жеті қабатты үй салуға ауыстырғанын атап өтті.
Қазір мұндай тәжірибе заңмен шектелген. Жобаны өзгерту оңай және қарапайым және үш қабатты ғимараттың орнына кенеттен жеті қабатты ғимаратты салуды бастау қиынырақ болады-қала құрылысы заңнамасының талаптары күшейтілді. Компанияның қосымша қабаттарын салу үшін толыққанды жаңа жоба әзірлеу қажет болады.
Егер бір жыл бұрын жеке өтініштер бойынша ПДП-ны жылына екі рет өзгертуге болатын болса және бұл өзгерістер мемлекеттік сараптамадан өтпесе, онда 2024 жылдан бастап ЖСҚ әзірлеу және ПДП Бас жоспарын түзетуді өзгерту ҚАҒИДАЛАРЫна өзгеріс күшіне енді. Қазір ЖЖЕ Астана арқылы енгізілген барлық түзетулерге міндетті түрде мемлекеттік сараптамадан өтеді.
Бұрын сараптама жеке болған. Ол үш айда өте алды. Астанада мемлекеттік сараптама алты айға дейін созылады. Енді құрылыс салушылар алдымен 4 қабатты ғимарат салудан бас тартады, содан кейін кенеттен шешімін өзгертіп, 7 қабатты салуды бастайды.
Нәтижесінде-2024 жылы салынып жатқан ғимараттың қабаттылығын өзгерту бойынша бір ғана жоба түзетілді.
Людмила КАЛАШНИКОВА
