Мұғалімдер жалақысыз, мектептер қаржыландырылусыз : жекеменшік мектептер әкімдіктің қарызына наразылық білдіруде

Жекеменшік мектептерде үш мыңға жуық оқушыны оқыту Орал қаласында білім басқармасымен төленбеген. Соңғы үш айда балаларды оқытқаны үшін қосымша төлем ретінде облыс бюджетінен жекеменшік мектептерге келуге тиіс бірақ, түспеген 680 млн теңгенің тағдырын анықтау, өткір жанжал кезеңіне өтті.

Жекеменшік мектептердің құрылтайшылары — олардың тоғызы Орал қаласында — педагогтардың наразылық акциялары туралы айта бастады. Үкімет бұл қақтығыстың негізін қалады: ол жыл басында жеке білім беру мекемелеріндегі мемлекеттік тапсырысты қаржыландыру ауыртпалығын аймақтық бюджеттерге аударды. Білім басқармасы мен әкімдік басшылығы жергілікті бюджеттен қажетті соманы таба алмады. Нәтижесінде балаларды жеке мектептерде оқытуды қаржыландыру тоқтатылды.

Жан басына шаққандағы қаржыландыру бір оқушыға есептегенде төленеді: 1-4 сыныптар — 459 577 теңге, 5-9 сыныптар — 621 473 теңге, 10-11 сыныптар — бір оқушыға жылына 739 133 теңге.

Жыл басында білім басқармасында жеке орта білім беру ұйымдарында мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға ағымдағы нысаналы трансферттер түрінде 1 400 млн теңгеге қажеттілік кезінде 605,1 млн теңге бөлінгені туралы хабарланды.

Бұл мемлекеттік мектептерде 128 мың баланы оқытуға арналған облыс бюджетінің барлық шығыстарының шамамен 10% — ы (110 млрд теңге шамасында).

«Бұл қос стандарт саясаты», — деп бағалайды әкімдіктің іс-әрекетін жеке мектептің иесі Хайдар Кисметов.

«Мемлекеттік мектеп мұғалімдері жалақы алады, ал жеке мектептер жалақы алмайды! Жазғы демалыста олар жалақысыз, демалыссыз кетті. Жеке мектептер үш ай бойы мемлекеттік тапсырыс алмай отырады. Директорлар банктік қарыздар есебінен жалақы береді. Біздің әкімдікке жолдауымыз наурыз айынан бастап жауапсыз қалды».

«Иә, облыс бюджетінен қаражат жеткіліксіз бөлінді», — деп растайды облыс мәслихаты комиссиясының басшысы Борис Лаврентьев. Осылайша ол туындаған жағдайды түсіндіреді.

Үкімет ақпан айының ортасында жеке мектептерде білім беру тапсырысын қаржыландыру туралы аймақтарға тапсырмалар жіберді. Республикалық бюджеттен 650 млн теңге аударылды-бұл қажетті соманың жартысы. Ал жергілікті бюджет өткен жылдың желтоқсанында бекітілді, ондағы барлық шығыстар қазірдің өзінде жазылды. Бірақ уақыт өте келе әкімдік қаражат тапты-колледждерге бөлінген ақшаны жылжыту есебінен. Онда оқушылар санының азаюына байланысты 500 миллион үнемдеу пайда болды. Бірақ бюджетте көп ақша алатын жер жоқ. Жекеменшік мектеп өкілдерімен кездесулерде білім басқармасының өкілдері соңғы үш айдағы төлемді келесі жылдың басына дейін күтуге тура келетінін айтты. Қалған 600 миллион қарызды олар қаңтар-ақпан айларында жабады.

Лаврентьев жеткіліксіз қаржыландырумен байланысты мәселенің бір бөлігі «Е-Қазына» білім министрлігінің порталында жеке мектептердің қызметін цифрландырудан туындағанын айтады.

Жеке мектеп әкімшіліктері ұзақ уақыт цифрландырудан өте алмады-олар оқушыларының санын растай алмады. Олар электронды журналдарға көшуге мәжбүр болды-бұл қазір міндетті. Порталда бәрі ашық, ол мәліметтер базасымен біріктірілген. Оқу үшін жан басына шаққандағы төлем нақты оқушыға түседі. Қазір барлық 12 жекеменшік мектеп интеграцияны аяқтады. Онда тағы қандай мәселе болды?

Білім беру мемлекеттік тапсырысы, айтпақшы, енді оны білім басқармасы конкурстар арқылы орналастырады — мемлекеттік стандартты орындауды талап етеді, ал кейбір мектептерде ол қолданылмады, тек оқушыларды ҰБТ-ға дайындаумен айналысты. Енді олардың «Е-Қазына» порталына кірігуімен мұндай жағдай өтпейді. Жекеменшік мектептерге қойылатын тағы бір талап — олардың астындағы жер учаскелерін нысаналы мақсатқа қайта ресімдеу. Қазір олардың астындағы жер негізінен ЖТҚ, мейрамханаларға арналған. Бұл талап олардың иелерін де ауырлатады, бірақ олар оны орындауға міндетті болады.