Орындалмаған жұмыстар, асыра бағаланған сметалар: аудит БҚО-дағы ТКШ жобаларындағы бұзушылықтарды ашты
Мемлекеттік аудит энергетика және тұрғын үй-шаруашылық басқармасының 2023 және 2024 жылдардағы қызметін тексерді.
Батыс Қазақстан облысының энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық жобаларындағы ірі бұзушылықтарды анықтады-жоғары сметадан бастап мердігерлер тіпті бастамаған жұмыстар үшін актілерге қол қоюға дейін. Тексеру 2022 жылдан 2024 жылға дейінгі кезеңді қамтыды және инфрақұрылымдық жобалардың көпшілігі өрескел бұзушылықтармен орындалады, ал уәкілетті басқарудың бақылауы ресми болып табылады.
Есепке сәйкес, 2022 жылы бюджет қаражатының 76,8% — ы, 2023 жылы-79,3% — ы тиімсіз пайдаланылды. Бұзушылықтардың жалпы сомасы 7 млрд теңгеден асады. Оның ішінде қаржылық бұзушылықтар 4 млрд құрады, қаржы мен активтерді тиімсіз басқару — 3.3 млрд. Аудиторлар нақты мысалдар келтіреді.
«Батыс Қазақстан өңірлік электр желілік компаниясы» ЖШС металл конструкцияларын тиеу және түсіру позициялары бойынша сметаларда олардың салмағын асыра көтерді. Нәтижесінде «БҚО Бөрлі ауданы Кеңтүбек (Григорьевка)-Александровка ӘЖ – 35 кВ күрделі жөндеу» объектісін салу құны 67 908,42 мың теңгеге ұлғайтылды. «Шалғай-Таловая, Бәйтерек ауданы, ӘЖ – 10 кВ күрделі жөндеу» объектісі бойынша күтпеген жұмыстар мен шығыстардың көлемі де дұрыс көрсетілмеген, бұл құрылыс құнының 5 457,9 мың теңгеге артуына алып келді.
«Ақжайық «шағынауданындағы 110/10 кВ ҚС құрылысы» объектісі бойынша сметаны түзету кезінде сатып алынған жабдықтың құны 37 445,7 мың теңгеге асырылды. Оралдағы КС-2 және КС-3 сумен жабдықтау объектілерінде мердігерлер орындалмаған жұмыстар үшін ақы алды. Көшпелі тексеру желілердің бір бөлігі салынбағанын және жабдық жоқ екенін көрсетті.
КС-21 және 18А кәріз сорғы станцияларын қайта құру жобасы бойынша аудит жобамен айтарлықтай сәйкессіздіктерді анықтады-мердігер материалдарды арзанға ауыстырды, бірақ толыққанды ретінде ақы алды.
Жылумен жабдықтау саласында «Жайықжылуқуат» АҚ объектілерінде жөндеу жұмыстарының көлемінің артуы тіркелді. Аудит магистральдық құбырлардағы жылу оқшаулаудың бір бөлігі жай ғана жоқ екенін, бірақ құжаттарда оны орнату толығымен төленгенін атап өтеді.
Газ шаруашылығында жобалық шешімдер авторлық қадағалаусыз өзгерген, ал газ құбырларының коррозияға ұшыраған учаскелері сметада ауыстыру көрсетілгеніне және төленгеніне қарамастан ауыстырылмаған жағдайлар анықталды.
Аудит сонымен қатар энергетика және ТКШ басқармасы құрылыс материалдарының бағасына мониторинг жүргізбегенін анықтады-мердігерлер оларды жоғары бағамен сатып алды, ал техникалық қадағалау құнның дұрыстығын тексермеді. Сонымен қатар, миллиардтаған теңгеге бірқатар жобалар мерзімі өткен немесе дұрыс емес жобалау-сметалық құжаттамамен басталды, бұл қайта сараптамаларға, кідірістерге және қымбаттауға әкелді.
Тексеру қорытындысы бойынша аудиторлар ведомствоны заңсыз пайдаланылған қаражатты бюджетке қайтаруға, қызметтік тергеулер жүргізуге және құрылыстың барлық кезеңдерін — ЖСҚ дайындаудан бастап объектілерді қабылдауға дейін бақылауды күшейтуге міндеттеді.
Қорытындыда анықталған бұзушылықтар жүйелі сипатқа ие және аймақтағы инфрақұрылымдық жобаларды басқарудың өте төмен деңгейін көрсетеді.
